تفکیک مسیر حمل یکسره در دوغارون؛ راهکاری برای کاهش ۶۰ درصدی ترافیک ناوگان
عطایی در پی بازدید میدانی اعضای هیئت‌مدیره انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی از مرز دوغارون مطرح کرد؛
نایب‌رئیس انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی، از برنامه‌ریزی برای تفکیک مسیر کامیون‌های حمل یکسره و خروج مستقیم آن‌ها به افغانستان خبر داد و گفت این اقدام می‌تواند حدود ۶۰ درصد از ترافیک ناشی از تردد این ناوگان در مرز دوغارون را کاهش دهد.
به گزارش ترابرد، ابراهیم عطایی، نایب‌رئیس انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی، در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به بازدید میدانی اعضای هیئت‌مدیره انجمن از مرز دوغارون در ۲۰ آبان‌ماه اظهار کرد: این بازدید با هماهنگی کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی خراسان رضوی و در پی مصوبه یکشنبه‌های اقتصادی استانداری انجام شد. در این بازدید، موضوع تفکیک مسیر کامیون‌های حمل یکسره و خروج مستقیم آن‌ها به افغانستان در دستور کار قرار گرفت.
وی افزود: براساس دستور استاندار خراسان رضوی، مقرر شده بود مسیر حمل یکسره تا ۱۶ آبان‌ماه از سایر مسیرها تفکیک شود تا کامیون‌های این بخش بدون ورود به پارکینگ‌ها، مستقیماً به سمت افغانستان حرکت کنند. در همین راستا، بازدید میدانی و جلساتی با مدیرکل گمرک، مسئولان منطقه آزاد و سازمان پایانه مرزی برگزار شد و درباره نحوه اجرای این تصمیم و اصلاح فرایندهای تردد هماهنگی‌هایی صورت گرفت.
عطایی خاطرنشان کرد: در جریان بازدید، دو تا سه گلوگاه عملیاتی شناسایی شد که از جمله آن‌ها می‌توان به فرایند دیپ‌زنی کامیون‌ها اشاره کرد. برای رفع این موانع، چینش و اصلاحاتی در مسیر تردد پیش‌بینی شده و مسئولان مربوطه نیز قول مساعد داده‌اند این اقدامات را تا پیش از یکشنبه اقتصادی آینده به سرانجام برسانند.
وی تصریح کرد: اجرای این طرح می‌تواند حدود ۶۰ درصد از ترافیک مربوط به کامیون‌های حمل یکسره را کاهش دهد و زمینه خروج مستقیم و روان‌تر این ناوگان از مرز را فراهم کند.
کاهش صف کامیون‌ها در سایه افت جریان تجاری
نایب‌رئیس انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی با اشاره به تغییرات اخیر در حجم تردد ناوگان گفت: در ماه‌های اخیر، روند ورود و خروج کامیون‌ها نسبت به دوره‌های گذشته بهبود یافته است. همچنین افزایش جابه‌جایی کالاهای ترانزیتی و صادراتی که در مبادی مبدأ پلمب می‌شوند، از جمله تحولات مثبت در فرایند حمل‌ونقل بوده است.
وی در عین حال خاطرنشان کرد: این بهبود را نمی‌توان جدا از شرایط عمومی تجارت و کاهش جریان کالا ارزیابی کرد. با توجه به محدودیت فعالیت بنادر جنوبی کشور و کاهش حجم بار، میزان ورود ناوگان و فشار عملیاتی بر مرز نیز تحت تأثیر قرار گرفته است. از این رو، بخشی از کاهش صف کامیون‌ها ناشی از افت حجم تجارت است و نباید آن را به معنای رفع کامل مشکلات مرزی تلقی کرد.
عطایی با اشاره به ضرورت آمادگی مرز برای بازگشت جریان کالا افزود: هدف از اصلاح فرایندهای فعلی این است که پس از برطرف شدن اختلالات و بازگشت حجم محموله‌ها، مرز دوغارون بتواند بدون تکرار ازدحام و توقف‌های طولانی، پاسخگوی نیاز ناوگان باشد.
پارکینگ؛ هزینه‌ای که با منطق عبور کالا در تعارض است
عطایی با انتقاد از وابستگی فرایند تردد کامیون‌ها به پارکینگ‌های مرزی اظهار کرد: از نظر من، وجود پارکینگ در مرز با ماهیت و کارکرد اصلی گذرگاه‌های تجاری در تعارض قرار دارد. مطابق دستورالعمل گمرک ایران، مرز محل گذر است، نه محل توقف؛ با این حال، به دلیل ازدحام کامیون‌ها و ضرورت جمع‌آوری ناوگان از مسیرهای جاده‌ای، ایجاد پارکینگ در بسیاری از مرزها به یک رویه تبدیل شده است.
وی ادامه داد: امکانات و خدماتی که در پارکینگ‌ها ارائه می‌شود، هزینه‌هایی به همراه دارد که باید از محلی تأمین شود و در چنین شرایطی، توقف کامیون می‌تواند به یکی از منابع درآمدی پارکینگ تبدیل شود. این وضعیت ضرورت بازنگری در سازوکارهای فعلی را نشان می‌دهد.
نایب‌رئیس انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی تأکید کرد: باید به سمتی حرکت کنیم که ناوگان بدون توقف‌های غیرضروری از مرز عبور کند. توقف کامیون‌ها هزینه‌هایی را به شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی، صاحبان کالا و رانندگان تحمیل می‌کند و اصلاح فرایندها باید با هدف حذف این هزینه‌های اضافی دنبال شود.
مدیریت واحد مرزی همچنان محقق نشده است
عطایی درباره وضعیت هماهنگی دستگاه‌های مستقر در مرز دوغارون گفت: اگرچه در ماه‌های اخیر روند ورود و خروج ناوگان بهبود یافته و نشانه‌هایی از افزایش هماهنگی میان مجموعه‌های مستقر در مرز دیده می‌شود، اما هنوز مدیریت واحد مرزی به معنای واقعی شکل نگرفته است.
وی افزود: افزایش تردد روزانه، با وجود محدودیت‌های موجود، نشان‌دهنده اثرگذاری برخی اصلاحات است؛ با این حال، عملکرد فعلی با ظرفیت مورد انتظار فاصله دارد. هدف‌گذاری عبور روزانه ۲ هزار دستگاه ناوگان از دوغارون از حدود دو سال قبل مطرح شده، اما هنوز این هدف به‌طور پایدار محقق نشده است.
عطایی با اشاره به آمار تردد کامیون‌ها تصریح کرد: در برخی روزها، تعداد ورود و خروج ناوگان به حدود یک‌هزار و ۸۰۰ دستگاه رسیده است. میانگین فعلی نیز براساس آماری که در بازدید اخیر ارائه شد، حدود یک‌هزار و ۴۰۰ تا یک‌هزار و ۵۰۰ دستگاه در روز برآورد می‌شود؛ هرچند این میزان همچنان با ظرفیت و انتظارات فعالان بخش خصوصی فاصله دارد.
وی هشدار داد: با افزایش مجدد حجم کالا، اگر اصلاحات مدیریتی و عملیاتی به نتیجه نرسد، احتمال بازگشت صف‌های طولانی و توقف‌های فرسایشی وجود دارد.
مکانیزه‌سازی کنترل سوخت برای کاهش گلوگاه عملیاتی
نایب‌رئیس انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی، فرایند کنترل سوخت کامیون‌ها را یکی دیگر از موانع عملیاتی مرز دوغارون دانست و گفت: یکی از گلوگاه‌های موجود، فرایند اندازه‌گیری و کنترل سوخت ناوگان است که هنوز به سطح مکانیزه و هوشمند نرسیده و موجب ایجاد ترافیک در محدوده مرزی می‌شود.
وی افزود: در این زمینه، مذاکرات و رایزنی‌هایی با استاندار و سازمان‌های مسئول انجام شده و افزایش تعداد تجهیزات و نیروی انسانی برای تسریع این فرایند در دستور کار قرار گرفته است.
عطایی تأکید کرد: مکانیزه‌سازی این فرایند می‌تواند در کاهش زمان کنترل کامیون‌ها و روان‌سازی تردد در مرز مؤثر باشد.
ضرورت پایش هزینه‌های تحمیلی به زنجیره حمل‌ونقل
عطایی با اشاره به هزینه‌های ناشی از توقف ناوگان در مرز دوغارون اظهار کرد: در نخستین نشست یکشنبه‌های اقتصادی با موضوع حمل‌ونقل، آمار و اطلاعات مربوط به آثار توقف‌های مرزی در ابعاد اقتصادی، اجتماعی، معنوی و فرهنگی به استاندار ارائه شد.
وی افزود: در همان نشست، استاندار بر ضرورت نظارت بیشتر بخش خصوصی بر وضعیت مرزهای کشور، به‌ویژه دوغارون، تأکید کرد. هزینه‌های ناشی از توقف کامیون‌ها و معطلی ناوگان، بار مالی سنگینی بر شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی و صاحبان کالا تحمیل می‌کند و ضرورت دارد این موضوع با جدیت بیشتری از سوی دستگاه‌های مسئول پیگیری شود.
دوغارون؛ الگوی پیشنهادی برای اصلاح سایر مرزها
نایب‌رئیس انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی با اشاره به جایگاه دوغارون در برنامه اصلاح فرایندهای مرزی گفت: با توجه به دستور استاندار، مرز دوغارون به‌عنوان مرز پایلوت برای اجرای این سیاست‌ها در استان انتخاب شده است.
وی خاطرنشان کرد: انتظار می‌رود پس از اجرای موفق این برنامه، تجربه حاصل‌شده در سایر مرزهای استان و حتی دیگر گذرگاه‌های کشور نیز مورد استفاده قرار گیرد. در همین راستا، اجرای این سیاست‌ها در مرزهای لطف‌آباد و سرخس نیز می‌تواند در ادامه این برنامه مورد توجه قرار گیرد.
عطایی تأکید کرد: هدف نهایی، ایجاد رویه‌ای برای تسهیل عبور ناوگان، کاهش توقف‌ها و بهبود عملکرد مرزهاست؛ رویکردی که می‌تواند به‌تدریج به یک الگوی اجرایی در مدیریت گذرگاه‌های تجاری کشور تبدیل شود.
عطایی در پایان با قدردانی از همکاری دستگاه‌های اجرایی و مجموعه‌های مستقر در مرز دوغارون، به‌ویژه گمرک، منطقه آزاد و سازمان پایانه مرزی، اظهار کرد: پیشبرد اصلاحات و تسهیل فرایندهای تردد در مرز، مستلزم تعامل مستمر و همکاری مؤثر دستگاه‌های مسئول با بخش خصوصی است. همراهی این مجموعه‌ها در بررسی مسائل و پیگیری راهکارهای اجرایی می‌تواند زمینه رفع موانع عملیاتی و بهبود روند عبور ناوگان را فراهم کند