عضو انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی مطرح کرد؛ مرز ریمدان هنوز برای تردد ناوگان حامل LPG بازگشایی نشده است
احمد فرخی با انتقاد از تداوم توقف ناوگان حامل گاز مایع در مرز ریمدان، نبود پایانه استاندارد و بلاتکلیفی بازگشایی این گذرگاه را عامل اختلال در صادرات LPG و تحمیل خسارت به فعالان زنجیره حمل‌ونقل و تجارت دانست.
به گزارش ترابرد، احمد فرخی، رئیس هیئت‌مدیره شرکت حمل‌ونقل بین‌المللی جهان‌گردان خراسان در گفت‌وگو با خبرنگار ما، با تشریح آخرین وضعیت ناوگان حامل گاز مایع در مرز ریمدان اظهار کرد: برخلاف برخی اخبار منتشرشده درباره بازگشایی مرز، این بازارچه هنوز برای تردد ناوگان حامل LPG بازگشایی نشده و خروج محدود برخی کامیون‌ها به معنای بازگشت شرایط عادی به این گذرگاه نیست.
وی با تأکید بر اینکه ریشه مشکلات ریمدان را باید در نبود پایانه مرزی استاندارد و متناسب با حجم مبادلات جست‌وجو کرد، افزود: سال‌هاست یک بازارچه کوچک مرزی عملاً نقش پایانه صادراتی و ترانزیتی را بر عهده گرفته، درحالی‌که امکانات و ظرفیت آن تناسبی با حجم فعالیت‌های فعلی ندارد.
فرخی در تشریح وضعیت تردد ناوگان در این بازارچه مرزی گفت: آنچه طی روزهای اخیر به‌عنوان بازگشایی مرز مطرح شده، با واقعیت عملیاتی آن مطابقت ندارد. طی دو تا سه روز گذشته، تعداد محدودی از ناوگان حاضر در محوطه بازارچه، شامل خودروهای حامل تره‌بار و کامیون‌های یخچال‌دار، با همان امکانات محدود موجود موفق به خروج شده‌اند، اما این اتفاق به معنای بازگشایی مرز برای ناوگان حامل گاز مایع نیست.
وی تصریح کرد: ناوگان حامل LPG همچنان امکان تردد و خروج از این مسیر را ندارند و وضعیت به هیچ عنوان مساعد و مناسب نیست.
نبود پایانه استاندارد؛ ریشه اصلی بحران عملیاتی در ریمدان
عضو انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی با انتقاد از نبود امکانات متناسب با حجم مبادلات در ریمدان اظهار کرد: ابتدا باید از کاربرد نادرست عنوان مرز ریمدان فاصله بگیریم. وقتی از مرز صحبت می‌کنیم، تصور مخاطب گذرگاهی مانند میرجاوه است که در آن مستحدثات لازم برای تردد مرزی، پایانه، ساختمان گمرک، جایگاه هنگ مرزی و بخش‌های انتظامی و گذرنامه در نقاط مشخص و تعریف‌شده وجود دارد.
وی ادامه داد: در مرزهای مشترک ایران و پاکستان، با وجود جمعیت حدود ۳۵۰ میلیون نفری این کشور، به‌جز میرجاوه که در فاصله حدود ۱۰۰ کیلومتری زاهدان قرار دارد، پایانه‌های استاندارد با امکانات مورد نیاز وجود ندارد. در طرف ایرانی میرجاوه پایانه‌ای ایجاد شده، اما در سمت پاکستان نیز امکانات استاندارد بین‌المللی متناسب با آن وجود ندارد.
فرخی با اشاره به وضعیت سایر گذرگاه‌های مشترک ایران و پاکستان خاطرنشان کرد: سه نقطه کوهک، ریمدان و پیشین در حد بازارچه مرزی تعریف شده‌اند؛ یعنی محوطه‌های بسیار کوچکی که اساساً برای فعالیت تعداد محدودی از مرزنشینان و انجام تجارت پیله‌وری در نظر گرفته شده‌اند.
وی افزود: برای نمونه، بازارچه مرزی ریمدان حدود چهل و‌یک غرفه اسمی و هفت غرفه فعال دارد که حتی عنوان غرفه نیز برای توصیف آن چندان دقیق نیست. با توجه به گرمای شدید منطقه، این فضاها بیشتر به اتاق‌هایی حدود ۱۲ مترمربع با در و پنجره شباهت دارند.
این فعال حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی با بیان اینکه بازارچه ریمدان طی بیش از ۱۰ سال گذشته عملاً نقش یک پایانه مرزی را ایفا کرده است، گفت: در این مدت اراده مشخصی از سوی نهادهای مسئول برای استانداردسازی این نقطه مرزی شکل نگرفته است؛ درحالی‌که حجم مبادلات صادراتی، وارداتی و ترانزیتی که طی مدت اخیر از این مسیر انجام می‌شود، هیچ تناسبی با ظرفیت واقعی بازارچه ندارد.
وی برای تشریح این ناهماهنگی گفت: شرایط فعلی مانند آن است که باری را که باید روی یک تریلر قرار بگیرد، روی یک وانت پراید بارگیری کنیم. آیا خودرویی با ظرفیت حمل ۳۰۰ کیلوگرم می‌تواند ۲۵ هزار کیلوگرم بار را تحمل کند؟ مسئله اصلی همین ناهماهنگی میان ظرفیت عملیاتی و حجم فعالیت‌هاست.
سهم ۷۵ درصدی شرکت‌های حمل‌ونقل خراسانی از ناوگان صادراتی سوخت
فرخی در پاسخ به پرسشی درباره ترکیب ناوگان متوقف‌شده در ریمدان و سهم شرکت‌های حمل‌ونقل استان‌ها اظهار کرد: حدود ۷۵ درصد ناوگان حامل سوخت کشور در حوزه صادرات متعلق به شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی است.
وی ادامه داد: حدود ۲۰ درصد این ناوگان به شرکت‌های استان سیستان و بلوچستان تعلق دارد و پنج درصد باقی‌مانده نیز میان سایر استان‌ها از جمله تهران و اصفهان تقسیم شده است.
توقف صادرات LPG، بازار پاکستان را در اختیار رقبا قرار می‌دهد
عضو انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی درباره پیامدهای تداوم توقف صادرات گاز مایع ایران به پاکستان هشدار داد و گفت: شرایط به‌اندازه‌ای برای فعالان این کسب‌وکار، چه در حوزه حمل‌ونقل و چه در بخش تجارت، آزاردهنده و خسارت‌بار شده که اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، انگیزه، توان و تحملی برای ادامه فعالیت همکاران ما باقی نخواهد ماند.
وی با تأکید بر اینکه بازار پاکستان برای تأمین نیاز خود به صادرات ایران وابستگی قطعی ندارد، افزود: مصرف‌کننده نیاز خود را از تأمین‌کننده‌ای تهیه می‌کند که بتواند کالا را سریع‌تر، آسان‌تر و با قیمت مناسب‌تر در اختیارش قرار دهد. هیچ تعهدی وجود ندارد که خریدار پاکستانی الزاماً باید کالای مورد نیاز خود را از ایران تأمین کند.
فرخی خاطرنشان کرد: شرکت‌های بزرگ و نامدار پاکستانی که نسبت به تحریم‌های بین‌المللی نگرانی دارند، اساساً وارد بازار ایران نمی‌شوند و در شرایط فعلی ارتباط تجاری ما بیشتر با شرکت‌های کوچک و حداکثر شرکت‌های رده میانی پاکستان است.
وی با اشاره به محدود شدن سطح مبادلات تجاری دو کشور به تجارت در نقاط صفر مرزی اظهار کرد: امروز تجارت بین‌المللی میان ایران و پاکستان در برخی بخش‌ها به سطح تجارت پیله‌وری کاهش پیدا کرده است. اگر با تحریم‌ها و مشکلات ناشی از آن مواجه نبودیم، حجم مبادلات می‌توانست بسیار بیشتر باشد و امکان همکاری با شرکت‌های بزرگ‌تر پاکستانی نیز فراهم می‌شد.
این فعال حمل‌ونقل بین‌المللی تصریح کرد: نابسامانی در گذرگاه‌های رسمی کشور، خسارت‌های زیادی به همراه دارد و موجب اتلاف سرمایه و انرژی مردم و کشور می‌شود.
مسئولیت جبران خسارت توقف ناوگان بر عهده دولت است
فرخی در پاسخ به پرسشی درباره مسئولیت جبران هزینه خواب تانکرهای حامل گاز مایع در مرز ریمدان گفت: صریحاً معتقدم این خسارت باید بر عهده دولت باشد؛ زیرا زمانی که زیرساخت‌ها و مستحدثات مناسب در یک گذرگاه مرزی وجود ندارد و تعاملات بین‌المللی پخته و مؤثری برقرار نشده است، نباید هزینه چنین شرایطی بر دوش فعالان اقتصادی و مردم قرار بگیرد.
وی با اشاره به بسته شدن ناگهانی مرز از سوی پاکستان ادامه داد: دولت پاکستان به‌صورت یک‌جانبه و بدون اطلاع‌رسانی و هشدار قبلی، دروازه مرزی مقابل ایران را بست و این اتفاق خسارت‌هایی را برای فعالان اقتصادی ایجاد کرد که باید برای جبران آن چاره‌اندیشی شود.
فرخی با تشریح ابعاد اقتصادی توقف ناوگان اظهار کرد: در این زنجیره، صاحب کالا سرمایه خود را درگیر کرده و اکنون با خواب سرمایه مواجه است. مالک کشنده و مالک یدک مخصوص حمل گاز مایع نیز هرکدام متحمل زیان می‌شوند. راننده هم باید دستمزد خود را دریافت کند و در این میان هزینه‌های مختلفی به فعالان این زنجیره تحمیل می‌شود.
وی با اشاره به محدودیت‌های قانونی دریافت حق توقف افزود: حق توقف ناوگان براساس رویه‌های قانونی در شرایط مشخصی قابل مطالبه است؛ از جمله زمانی که خودرو به مقصد رسیده و در محوطه تخلیه کالای گیرنده قرار گرفته باشد. اما در شرایط فعلی، ناوگان اساساً در مسیر متوقف شده و به مقصد نرسیده است؛ بنابراین نمی‌توان از سازوکار معمول حق توقف برای جبران این خسارت استفاده کرد.
کوهک و پیشین جایگزین ریمدان نیستند
عضو انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی درباره امکان انتقال ناوگان متوقف‌شده به سایر گذرگاه‌های مرزی ایران و پاکستان اظهار کرد: تصور اینکه با بسته شدن ریمدان، بتوان ناوگان را به‌سادگی به کوهک یا پیشین منتقل کرد، تصور درستی نیست.
وی افزود: اگر موقعیت جغرافیایی میرجاوه، کوهک، ریمدان و پیشین و مسیرهای ارتباطی و شهرهای واقع در دو سوی این گذرگاه‌ها بررسی شود، مشخص خواهد شد که هرکدام شرایط و مسیرهای متفاوتی دارند.
فرخی تأکید کرد: هیچ‌کدام از این مرزها نمی‌توانند جایگزین مرز دیگر شوند و جابه‌جایی ناوگان میان این گذرگاه‌ها، راهکار عملیاتی و حرفه‌ای برای حل مشکل فعلی نیست.
مطالبه از وزارت راه و گمرک؛ ایجاد پایانه استاندارد و مدیریت حرکت ناوگان
فرخی در تشریح مطالبات بخش حمل‌ونقل بین‌المللی از دستگاه‌های اجرایی گفت: از وزارت راه و شهرسازی انتظار داریم مستحدثات و پایانه‌های مناسب و استاندارد را مطابق پروتکل‌ها و ضوابط تعریف‌شده در ساختار خود ایجاد کند. از گمرک جمهوری اسلامی ایران نیز انتظار داریم در همین مسیر وظایف خود را انجام دهد.
وی یکی دیگر از مطالبات اصلی را مدیریت ورود و حرکت ناوگان از مبدأ عنوان کرد و افزود: گمرکات مبدأ هنگام صدور اسناد حمل، از جمله پته گمرکی، باید مدیریت حرکت ناوگان را نیز در نظر بگیرند.
این فعال حوزه حمل‌ونقل بین‌المللی توضیح داد: وقتی چند گمرک در مبادی مختلف اسناد حمل صادر می‌کنند و به راننده اعلام می‌شود که چهار روز بعد باید در مرز ریمدان حضور داشته باشد، لازم است پیش از صدور چنین دستوری، ظرفیت پذیرش ناوگان در مرز و امکانات سامانه‌ای دستگاه‌های مسئول بررسی شود.
وی خاطرنشان کرد: انتظار ما فراتر از وظایف قانونی دستگاه‌ها نیست. نه ادعایی بیشتر داریم، نه خواهشی خارج از مسئولیت سازمان‌ها؛ تنها مطالبه این است که دستگاه‌های مسئول به وظایف قانونی خود عمل کنند.
انتقاد از عملکرد دستگاه دیپلماسی در پیگیری بازگشایی مرز
فرخی در ارزیابی عملکرد دستگاه دیپلماسی برای حل مشکل تردد ناوگان در مرز ریمدان اظهار کرد: اگر دستگاه دیپلماسی کشور به‌صورت منسجم، آگاهانه و مؤثر پای کار بود، نباید چنین تصمیم یک‌جانبه‌ای برای بستن مرز و متوقف کردن ناوگان ایرانی اتفاق می‌افتاد.
وی ادامه داد: چگونه ممکن است یک کشور همسایه بدون اطلاع قبلی و بدون هیچ‌گونه هشدار، دروازه‌های خود را به روی ناوگان کشور مقابل ببندد؟ از عملکرد دستگاه دیپلماسی در این زمینه رضایت نداریم.
این عضو انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی با اشاره به فشارهای کاری و روانی واردشده به فعالان اقتصادی تصریح کرد: انتظار داریم مشخص شود دستگاه‌های مسئول چه زمانی برای رفع این مشکلات و رسیدن به توافق مشترک با دولت پاکستان نیاز دارند. فعالان حمل‌ونقل مدت زیادی است که این فشارها را تحمل می‌کنند و تعیین تکلیف وضعیت مرز باید با جدیت دنبال شود.
ریمدان؛ گلوگاه تنفسی صادرات و واردات شرق کشور
فرخی در پایان با تأکید بر ضرورت همکاری و هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و فعالان اقتصادی گفت: در شرایط فعلی باید دست‌به‌دست هم بدهیم و هرکدام دست‌کم به وظایف خود عمل کنیم. اگر همه بخش‌ها، چه در حوزه دولت و چه در حوزه مردم، مسئولیت‌های خود را به‌درستی انجام دهند، قطعاً فشارهای موجود کاهش پیدا می‌کند.
وی با اشاره به اهمیت حفظ اقتدار و منافع ملی خاطرنشان کرد: آنچه امروز در اولویت قرار دارد، اقتدار و دوام و قوام کشور است. باید با رویکردی ملی و با انجام مسئولیت‌های خود در برابر فشارهای بیرونی ایستادگی کنیم.
فرخی تأکید کرد: ریمدان امروز یکی از گلوگاه‌های تنفسی صادرات و واردات در شرق کشور است. همه باید تلاش کنند جریان عبور و مرور مرزی حفظ شود و مشکلات این گذرگاه در سریع‌ترین زمان ممکن به شکل اصولی و عملیاتی برطرف شود.