قربانی مطرح کرد؛ توقف ۳۰۰۰ کامیون در مرز ریمدان؛ ناوگان سوختی خراسان رضوی در معرض ریسک عملیاتی و امنیتی

 مسئول کمیته سوخت انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی با تشریح آخرین وضعیت مرز ریمدان، از تداوم توقف کامیون‌ها، بلاتکلیفی تانکرهای حامل گاز مایع (LPG)، نبود سازوکار مشخص برای خروج ناوگان و افزایش مخاطرات امنیتی و اقتصادی خبر داد. 
به گزارش ترابرد، محمدرضا قربانی، مسئول کمیته سوخت انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی در گفت و گو با خبرنگار ما در تشریح آخرین وضعیت مرز ریمدان اظهار کرد: بر اساس اطلاعات عملیاتی موجود، اختلال در این مرز نزدیک به ۱۰ روز است که ادامه دارد و تردد کامیون‌ها عملاً متوقف شده است. در این میان، تانکرهای حامل گاز مایع (LPG) نیز همچنان امکان عبور ندارند.
وی با اشاره به انتشار برخی اخبار وشایعات درباره بازگشایی مرز تصریح کرد: برخلاف اخباری که درباره ازسرگیری فعالیت مرز منتشر شده، تا زمان انجام این گفت‌وگو، عبور تانکرهای گاز از ریمدان برقرار نشده است. همچنین برای برخی کامیون‌های حامل محصولات تره‌بار، مهلت ۷۲ ساعته‌ای برای تخلیه بار اعلام شده است؛ بااین‌حال، این موضوع به معنای بازگشت شرایط عادی تردد در مرز نیست.
قربانی با بیان اینکه برآورد دقیقی از تعداد ناوگان متوقف‌شده در دسترس نیست، یادآور شد: بر اساس نوبت‌های ثبت‌شده در پارکینگ‌های مرزی، بیش از سه هزار دستگاه کامیون در محدوده مرز متوقف مانده‌اند. این رقم، برآوردی از وضعیت کلی ناوگان است و اطلاعات تفکیک‌شده‌ای درباره تعداد کامیون‌های متعلق به شرکت‌های حمل‌ونقل خراسان رضوی یا سایر استان‌ها در اختیار نداریم.
توقف صادرات LPG به پاکستان؛ تفتان فعال شد، ریمدان همچنان بسته است
مسئول کمیته سوخت انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی در پاسخ به پرسشی درباره توقف صادرات گاز مایع به پاکستان اظهار کرد: با بسته‌شدن مرزها، روند صادرات از مبادی مربوط نیز متوقف شد، اما مرز تفتان مجدداً فعالیت خود را از سر گرفته است. در مقابل، مرز ریمدان همچنان بسته است و امکان اظهار و صدور کالا از این مسیر فراهم نشده است.
وی افزود: در حال حاضر، صادرات از مرز ریمدان تا تعیین تکلیف شرایط متوقف مانده است. بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس انتشار اخبار مربوط به بازگشایی برخی مبادی، از بازگشت جریان صادرات و حمل‌ونقل به وضعیت عادی سخن گفت.
قربانی خاطرنشان کرد: در موضوع صادرات فرآورده‌های سوختی به پاکستان باید میان فعالیت یک مرز و امکان عملیاتی اعزام کامیون‌های جدید تفاوت قائل شد. فعال‌بودن یک مسیر لزوماً به معنای فراهم‌بودن تمام شرایط لازم برای ارسال کامیون، بارگیری، تخلیه و خروج مجدد ناوگان نیست.
وی تأکید کرد: بازگشایی مقطعی مسیرهای جایگزین، بدون تضمین استمرار تردد و تعیین تکلیف محموله‌های متوقف، نمی‌تواند پاسخگوی نیاز فعالان حمل‌ونقل و تجارت خارجی باشد.

خسارت توقف ناوگان؛ هزینه‌های جاری، تعهدات تجاری و سرمایه در معرض خطر
قربانی درباره پیامدهای اقتصادی بسته‌شدن مرز ریمدان برای شرکت‌های حمل‌ونقل سوختی استان اظهار کرد: خسارت ناشی از این توقف صرفاً به معطل‌ماندن کامیون‌ها و تانکرها محدود نمی‌شود. هزینه‌های جاری خودروهای متوقف، هزینه‌های شرکت‌ها، تأخیر در اجرای تعهدات حمل‌ونقل و از دست رفتن فرصت‌های تجاری، مجموعه‌ای از فشارهای اقتصادی را به فعالان این بخش تحمیل می‌کند.
وی تصریح کرد: در شرایط فعلی، به دلیل نبود اطلاعات دقیق درباره تعداد تانکرهای گاز متوقف‌شده و مشخص‌نبودن سهم ناوگان استان از مجموع کامیون‌های گرفتار در مرز، امکان ارائه یک رقم مشخص و قابل اتکا از خسارت وارده به شرکت‌های خراسان رضوی وجود ندارد.
مسئول کمیته سوخت انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی همچنین درباره سهم محموله‌های سوختی از صادرات استان به پاکستان و میزان وابستگی این جریان تجاری به مرز ریمدان عنوان کرد: در حال حاضر آمار تفکیک‌شده و دقیقی از تعداد کامیون‌های متعلق به استان و سهم محموله‌های سوختی در اختیار نیست. اطلاعات موجود بیشتر به تعداد نوبت‌های ثبت‌شده در مرز مربوط می‌شود که از سه هزار نوبت فراتر رفته است.
وی تأکید کرد: تا زمانی که آمار ناوگان به تفکیک استان، نوع محموله و شرکت حمل‌ونقل مشخص نباشد، نمی‌توان برآورد دقیقی از میزان خسارت مستقیم واردشده به بخش حمل‌ونقل سوختی خراسان رضوی ارائه کرد.
تحریم‌ها و تنش‌های داخلی پاکستان؛ دو عامل مؤثر در استمرار بحران
قربانی درباره عوامل مؤثر بر بسته‌شدن مرز ریمدان و اختلاف‌نظرهای مطرح‌شده درباره منشأ این محدودیت‌ها اظهار کرد: برخی تحلیل‌ها، شرایط موجود را ناشی از تحریم‌ها و فشارهای ایالات متحده آمریکا می‌دانند و در مقابل، گروهی نیز درگیری‌ها و تنش‌های داخلی پاکستان را عامل اصلی معرفی می‌کنند.
وی با تأکید بر اینکه نمی‌توان تنها یکی از این عوامل را تعیین‌کننده دانست، تصریح کرد: هر دو عامل در شکل‌گیری شرایط فعلی تأثیرگذار هستند و نمی‌توان با قطعیت وزن بیشتری به یکی از آنها اختصاص داد.
مسئول کمیته سوخت انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی در ادامه به وقوع یک حادثه امنیتی در پاکستان اشاره کرد و یادآور شد: حدود سه تا چهار روز پیش از این گفت‌وگو، هم‌زمان با مطرح‌شدن موضوع خروج برخی کامیون‌های حامل تره‌بار، تعدادی از کامیون‌ها در داخل پاکستان دچار آتش‌سوزی شدند و چند نفر نیز مجروح شدند. اطلاعات دقیقی درباره تلفات احتمالی این حادثه در اختیار ندارم، اما وقوع چنین اتفاقاتی بر پیچیدگی شرایط افزوده و نگرانی فعالان حمل‌ونقل را تشدید کرده است.
وی خاطرنشان کرد: استمرار این وضعیت، علاوه بر محدودیت‌های تجاری و عملیاتی، ریسک فعالیت ناوگان در مسیرهای منتهی به پاکستان را نیز افزایش داده است.
تانکرهای LPG در انتظار تعیین تکلیف؛ نبود پارکینگ ایمن برای ناوگان متوقف
قربانی یکی از نگرانی‌های جدی فعالان حمل‌ونقل سوختی را وضعیت تانکرهای حامل گاز مایع در محدوده مرزی دانست و اظهار کرد: در حال حاضر هیچ سازوکار مشخص و مصوبی برای عبور این تانکرها اعلام نشده است. اقدام انجام‌شده تاکنون، انتقال تعدادی از کامیون‌ها به پارکینگ‌های واقع در محدوده پیش از مرز بوده تا از تراکم ناوگان در یک نقطه جلوگیری شود.

وی با اشاره به ماهیت پرخطر محموله‌های سوختی تصریح کرد: پارکینگ محل توقف تانکرهای حامل مواد آتش‌زا باید از استانداردهای ایمنی ویژه برخوردار باشد و امکاناتی مانند تجهیزات اطفای حریق و خودروی آتش‌نشانی در آن پیش‌بینی شده باشد. بااین‌حال، چنین امکاناتی در محل موردنظر وجود ندارد.
قربانی افزود: پراکنده‌کردن بخشی از کامیون‌ها صرفاً با هدف کاهش تراکم در یک نقطه انجام شده و به معنای رفع خطر نیست. همچنان احتمال بروز حادثه وجود دارد و نمی‌توان ادعا کرد که با انتقال ناوگان به پارکینگ‌های دیگر، مخاطرات ایمنی برطرف شده است.
وی تأکید کرد: تانکرهای حامل گاز مایع علاوه بر سرمایه شرکت‌های حمل‌ونقل، حامل سرمایه تجار و رانندگان نیز هستند. توقف طولانی‌مدت این ناوگان در شرایطی که زیرساخت‌های ایمنی متناسب با نوع محموله وجود ندارد، نگرانی‌ها را دوچندان می‌کند.
میرجاوه و تفتان؛ مسیرهای جایگزین بدون تضمین استمرار فعالیت
مسئول کمیته سوخت انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی در پاسخ به پرسشی درباره مسیرهای جایگزین برای انتقال محموله‌ها به پاکستان اظهار کرد: مرز میرجاوه و مسیر تفتان از جمله گزینه‌هایی هستند که در ارتباط با تردد تجاری مطرح شده‌اند؛ بااین‌حال، فعال‌بودن یک مسیر به‌تنهایی به معنای امکان اتکای کامل شرکت‌های حمل‌ونقل به آن نیست.
وی تصریح کرد: برای اینکه یک مسیر به‌عنوان جایگزین عملیاتی مورد استفاده قرار گیرد، باید وضعیت مجوزهای گمرکی، امکان پذیرش کامیون‌ها، ظرفیت تخلیه در طرف مقابل و استمرار فعالیت مرز به‌صورت شفاف مشخص شود. در شرایط فعلی، اطلاعات کافی برای برنامه‌ریزی مطمئن شرکت‌ها وجود ندارد.
قربانی با اشاره به ازسرگیری فعالیت مرز تفتان در حوزه صادرات گاز مایع خاطرنشان کرد: این مرز پیش از این حدود دو تا سه ماه به دلیل درگیری‌های داخلی پاکستان و مراجعه‌نکردن کامیون‌ها برای تخلیه بار، عملاً با توقف مواجه بود. اکنون فعالیت آن مجدداً آغاز شده و امکان عبور محموله‌ها فراهم شده است
وی در عین حال تأکید کرد: باید میان بازگشایی یک مرز و فراهم‌بودن ظرفیت عملیاتی پایدار برای اعزام ناوگان جدید تفاوت قائل شد. در حال حاضر مشخص نیست که اگر شرکت‌ها کامیون‌های خود را برای بارگیری و خروج از این مسیر اعزام کنند، ظرفیت کافی برای پذیرش و تخلیه آنها در طرف پاکستانی وجود داشته باشد.
وی افزود: از آنجا که فعالیت مرز به‌تازگی از سر گرفته شده، هنوز برآورد دقیقی از ظرفیت روزانه خروج کامیون‌ها و توان تخلیه طرف پاکستانی در دسترس نیست. همچنین تعداد ناوگان فعال در این مسیر به اندازه‌ای نبوده که بتوان بر اساس آن ارزیابی دقیقی از ظرفیت واقعی مرز ارائه کرد.
قربانی یادآور شد: بازبودن فعلی مسیر نیز تضمینی برای استمرار فعالیت آن در روزهای آینده نیست. شرکت حمل‌ونقل برای اعزام ناوگان باید از امکان عبور، امنیت مسیر و تداوم فعالیت مرز اطمینان داشته باشد؛ در غیر این صورت، احتمال مواجهه مجدد با توقف کامیون‌ها و تحمیل هزینه‌های جدید وجود دارد.
پیگیری‌های دیپلماتیک برای بازگشایی مرز؛ ضرورت ورود سطوح بالاتر تصمیم‌گیری
قربانی درباره پیگیری‌های انجام‌شده برای حل مشکل مرز ریمدان اظهار کرد: بخشی از فعالان حوزه صادرات و حمل‌ونقل، موضوع را از طریق ارتباط با مسئولان و مجموعه‌های مرتبط پیگیری کرده‌اند و برخی رایزنی‌ها نیز با مسئولان وزارت امور خارجه در منطقه شمال شرق انجام شده است.
وی با اشاره به اینکه این پیگیری‌ها تاکنون به نتیجه قطعی منجر نشده است، تصریح کرد: به نظر می‌رسد موضوع نیازمند پیگیری جدی‌تر در سطوح بالاتر وزارت امور خارجه و ورود مقامات مسئول برای تعیین تکلیف وضعیت مرز باشد.

مسئول کمیته سوخت انجمن حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی در عین حال درباره انجام مکاتبات رسمی انجمن با وزارت امور خارجه توضیح داد که پیگیری‌های انجام‌شده از سوی فعالان و مسئولان مرتبط ادامه دارد، اما در حال حاضر نتیجه مشخص و عملیاتی برای حل مشکل ناوگان متوقف‌شده حاصل نشده است.
مطالبه بخش خصوصی؛ تعیین تکلیف کامیون‌های متوقف و تضمین تردد پایدار
قربانی در جمع‌بندی مطالبات فعالان حمل‌ونقل بین‌المللی استان اظهار کرد: درخواست اصلی فعالان این حوزه آن است که پیگیری‌های مربوط به مرز ریمدان صرفاً به اعلام بازگشایی یا بسته‌شدن مرز محدود نشود، بلکه امکان واقعی و قابل اتکایی برای تردد ناوگان فراهم شود.
وی تصریح کرد: ضروری است برنامه زمانی مشخصی برای فعالیت مرز، نحوه تردد کامیون‌ها، وضعیت محموله‌های متوقف‌شده و چگونگی خروج تانکرهای حامل فرآورده‌های سوختی تدوین و به فعالان اقتصادی اعلام شود.
قربانی افزود: شرکت‌های حمل‌ونقل، رانندگان و صادرکنندگان همگی درگیر پیامدهای این وضعیت هستند. استمرار بلاتکلیفی، هزینه‌های فعالیت اقتصادی را افزایش داده و اجرای تعهدات تجاری شرکت‌ها را با دشواری مواجه کرده است.
وی خاطرنشان کرد: در شرایط دشوار اقتصادی، شرکت‌های حمل‌ونقل و رانندگان توان تحمل هزینه‌های ناشی از توقف‌های طولانی‌مدت و نامشخص‌بودن وضعیت مرزها را ندارند. ازاین‌رو، انتظار بخش خصوصی آن است که دستگاه‌های مسئول با هماهنگی‌های اجرایی و دیپلماتیک، زمینه تعیین تکلیف ناوگان متوقف‌شده و ایجاد شرایط پایدار برای فعالیت تجاری در مرز ریمدان را فراهم کنند.
مسئول کمیته سوخت انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی خراسان رضوی در پایان تأکید کرد: آنچه فعالان این بخش نیاز دارند، صرفاً اعلام بازگشایی مرز نیست؛ بلکه باید امکان عبور مستمر، ایمن و قابل برنامه‌ریزی ناوگان فراهم شود تا سرمایه شرکت‌ها، رانندگان و صادرکنندگان بیش از این در معرض خطر و بلاتکلیفی قرار نگیرد.