رایزن سیاسی و اقتصادی نماینده وزارت امور خارجه در شمال شرق کشور تشریح کرد؛ نقش دیپلماسی در کاهش توقف ناوگان و رفع موانع حمل‌ونقل و گمرک در مرزهای استان
رایزن سیاسی و اقتصادی وزارت امور خارجه در نمایندگی شمال شرق کشور با اشاره به موقعیت استان خراسان رضوی در مجاورت کشور افغانستان و منطقه آسیای مرکزی، ضمن تشریح نقش دیپلماسی در تسهیل حمل و نقل، ترانزیت و کاهش توقف ناوگان در مرزهای شرقی، موضوعاتی چون، تبادل اطلاعات گمرکی، دیجیتال سازی و یکپارچه‌سازی سامانه‌های گمرکی، اعمال رویه تیر الکترونیکی (کارنه تیر)، افزایش ساعات کاری مرزها، مذاکرات جامع حمل و نقلی با کشورهای همجوار استان جهت رفع موانع حمل و نقلی را از محورهای مهم مذاکرات کشورمان در راستای تسهیل تجارت و روان سازی حمل و نقل و ترانزیت همکاری با کشورهای پیرامونی استان عنوان کرد.
به گزارش ترابرد، مهدی حیدری فرد در گفت و گو با خبرنگار ما در خصوص اهم عوامل مؤثر بر توقفات طولانی‌مدت ناوگان در مرزهای شرقی کشور به ویژه گذرگاه مرزی ریمدان اظهار داشت: توقفات مرزی منشأ داخلی داشته و بخش دیگری به آن طرف مرز برمی گردد. در مورد گذرگاه مرزی ریمدان، واقعیت این است که در شرایط جاری کشور که ما با محاصره دریایی دولت آمریکا مواجهیم، علیرغم معطوف شدن همه نگاهها به کریدور حمل و نقلی بنادر کراچی و گوادر پاکستان و ورود کالا به کشورمان از طریق مرز ریمدان، این گذرگاه مرزی به دلیل داشتن مشکلات زیرساختی فقط می تواند یکی ازمسیرهای حمل و نقلی، نه کریدور اصلی و گلوگاه واردات کالا به کشورمان باشد. آب و هوای گرم منطقه، وضعیت نامناسب جاده های منتهی به مرز، کمبود مراکز رفاهی و خدماتی، نبود یا وضعیت نامناسب زیرساختهای صادراتی مثل انبار، سردخانه، آزمایشگاه، ایکس ری و... از مشکلات این گذرگاه مرزی است.
حیدری‌فرد با بیان اینکه وزارت امور خارجه در بخش عمده توقفات ناشی از فرایندهای داخلی نقش مستقیمی ندارد، تصریح کرد: یکی از عوامل مهم توقف ناوگان، تعدد نهادهای تصمیم گیر در گذرگاههای مرزی و طولانی بودن فرایندهای مرزی و گمرکی داخل کشور است که در این راستا طرح " پنجره واحد گمرکی" و یکپارچه‌سازی سامانه‌های دخیل در فرایند مرزی از جمله سامانه گمرک، سامانه جامع تجارت وزارت صنعت، معدن و تجارت و سایر سامانه‌های می‌تواند فرایند ترخیص کالا را کوتاه‌تر و در نتیجه، مدت توقف ناوگان در مرزها کاهش یابد.
وی ادامه داد: بخش دیگر از مشکلات توقف کامیون‌ها در این گذرگاه به طرف پاکستانی بازمی‌گردد. اول اینکه فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل پاکستان، تخلیه بار طرف مقابل و انتقال آن به ناوگان کشورمان (ترانشیپمنت)، یعنی یک عملیات تخلیه/بارگیری اضافی، فرایند گمرکی را طولانی خواهد ساخت. دومین چالش تعدد و عدم هماهنگی نهادهای دخیل در فرایند مرزی از جمله نظارت های بخش امنیت، در قالب شرکت ملی لجستیک کشور (National Logistic Company ) است که بوروکراسی موجود را طولانی تر و روند پذیرش طرف پاکستانی را کند می کند. را ضروری باعث شده که یکی از عوامل مؤثر در این زمینه است. ضمن اینکه طرف پاکستانی نیز با مشکلات زیرساختی، که پیشتر بدان اشاره شد، در آن طرف مرز ریمدان مواجه است.
اشکال مختلف مذاکرات دیپلماتیک در حوزه های حمل و نقل و گمرکی
وی در خصوص گونه شناسی مذاکرات همکاری کشورمان با کشورهای پیرامونی استان در حوزه های حمل و نقل، ترانزیت و لجستیک و همکاری های گمرکی اظهار داشت: با توجه به موقعیت ژئوپلتیک جمهوری اسلامی ایران، افغانستان و کشورهای آسیای میانه در مسیر های حمل و نقلی و ترانزیتی شرق- غرب و شمال- جنوب، مذاکرات کشورمان با کشورهای فوق در سطوح مذاکرات مرزی (با افغانستان و ترکمنستان)، دوجانبه و چندجانبه انجام می شود.
حیدری فرد افزود: اهم موضوعات مورد بررسی در مذاکرات مرزی، که با هدایت وزارت خارجه و دستگاههای دخیل در امور مرز با نهادهای متناظر آنها در کشورهای افغانستان و ترکمنستان انجام می شود، بیشتر تسهیل و روان سازی روند انتقال و جابجایی کالا، رفع موانع، مشکلات موجود حمل و نقلی و گمرکی و مسائل روزمره مرزی، موضوع امنیت مرزها و...است که در قالب نشست های دوره ای دو کشور انجام می شود.
رایزن سیاسی، اقتصادی وزارت امور خارجه در نمایندگی شمال شرق کشور ادامه داد: گاهی نیز خطوط اصلی همکاری های کشورمان در قالب نقشه راه همکاری یا اسناد مهم همکاری با یک کشور خارجی، در چارچوب مذاکرات و اسناد دوجانبه مورد توافق قرار می گیرد. طبعا تمام این اقدامات با هدف تسهیل تجارت دوجانبه، رفع موانع حمل و نقلی و کوتاه‌کردن فرایندهای گمرکی انجام می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: این شکل از مذاکره نیز با مدیریت وزارت امور خارجه و در تعامل با نهادها و وزارت خانه های تخصصی مثل وزارت راه و شهرسازی (در بخش فنی حمل‌ونقل ) و گمرک جمهوری اسلامی ایران (در موضوعات گمرکی) صورت می گیرد. با توجه به این که در این مذاکرات و محورهای اصلی همکاری دو کشور بررسی و در قالب اسنادی الزام آور مورد توافق قرار می گیرد، به دلیل چانه زنی نهادهای تخصصی دو طرف ممکن است روندی طولانی تر داشته باشد. این مذاکرات به تفاهم‌نامه و امضای موافقت‌نامه‌های دوجانبه در حوزه حمل‌ونقل و همکاری‌های گمرکی منتهی می‌شود که برای طرفین الزام‌آور هستند. این توافقات ماهیتی بلندمدت‌تر دارند و معمولاً حاصل سال‌ها مذاکره و رایزنی میان دو کشور هستند.
حیدری فرد یادآور شد: نوع سوم مذاکرات، گفتگوهای چندجانبه است که با توجه به موقعیت راهبردی کشورمان، افغانستان و آسیای میانه در مسیر حمل و نقلی شرق به غرب ( جاده ابریشم قدیم)، کشورهای فوق، با توجه به داشتن منافع مشترک در روان سازی جریان جابجایی کالا بدنبال رفع موانع حمل و نقلی و گمرکی و یکپارچه سازی رویه های مربوطه هستند. چنین مذاکراتی بعضا بین کشورهای منطقه و یا در قالب سازمانهای منطقه ای مثل اکو انجام می شود.
وی در پاسخ به موضوع اطلاع‌رسانی توافقات دوجانبه به فعالان اقتصادی و نهادهای اجرایی استان اظهار کرد:
وزارت امور خارجه و نمایندگی های کشورمان در خارج از کشور، بر مبنای کارکرد ذاتی خود، طبیعتا تا زمان نهایی‌شدن اسناد، روند مذاکرات، تفاهمات و توافقات را پیگیری و مراقبت می‌کنند، اما برای اطلاع‌رسانی رسمی، ابتدا باید تفاهم‌نامه یا سند همکاری نهایی، امضاء و برخی موارد به تصویب نهادهای داخلی کشور رسیده و از زمان اجرایی شدن به نهادهای داخلی ابلاغ شود. وی تأکید کرد: نقش وزارت امور خارجه، پیگیری مذاکرات، مراقبت از روند تنظیم اسناد و کمک به نهایی‌شدن توافقات است تا پس از تکمیل، مفاد آنها به نهادهای اجرایی استان، اتحادیه‌ها و تشکل‌های اقتصادی منتقل شود.
توافقات کشورمان با ازبکستان در حوزه حمل و نقل و رویه های گمرکی
حیدری‌فرد با اشاره به مذاکرات ایران و ازبکستان در حوزه حمل‌ونقل و همکاری های گمرکی بیان کرد: در حوزه همکاری های گمرکی، مذاکرات دو کشور به امضای اسنادی مثل یادداشت تفاهم همکاری در "اجرای رویه تیر الکترونیکی" ، "سند همکاری های آموزشی در حوزه گمرک" و " تبادل اطلاعات گمرکی " منجر شده و یادداشت تفاهم " شناسایی فعالان مجاز گمرکی" نیز بین دو کشور در دست نهایی شدن است. در حوزه حمل و نقل، ترانزیت و لجستیک نیز مذاکرات جامع حمل و نقلی بین دو کشور در جریان است.
افزایش ساعات کاری مرزها در دستور مذاکرات مرزی
وی در واکنش به گلایه شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی درباره ناهماهنگی ساعات کاری گذرگاههای دو طرف مرزهای کشورمان با کشورهای افغانستان و ترکمنستان اظهار داشت: افزایش ساعات کاری مرزها حرکت به سمت فعالیت ۲۴ ساعته مرزها یکی از موضوعاتی است که در نشست‌های مرزی با کشورهای افغانستان و ترکمنستان مطرح می‌شود، اما حل آن در حوزه مسئولیت وزارت امور خارجه نیست. این موضوع به مشکلات و مسائل زیرساختی، سخت افزاری سامانه‌ای و نیروی انسانی دستگاههای مثل گمرک، راهداری، مرزبانی بازمی‌گردد. در خصوص مرزهای ترکمنستان نیز اقدامات و تفاهماتی با طرف ترکمن انجام شده که بررسی جزئیات آن نیازمند اطلاعات دقیق‌تر است
پیگیری خسارت توقف کامیون‌ها از مسیر مکاتبات رسمی
حیدری‌فرد در پاسخ به مطالبه شرکت‌های حمل‌ونقل درباره خسارت‌های ناشی از توقف کامیون‌ها در مرزهای خارجی اظهار کرد: تاکنون مکاتبه‌ای از سوی شرکت‌ها درباره خسارت‌ها و زیان‌های وارده، به نمایندگی وزارت امور خارجه ارسال نشده است.
وی تأکید کرد: در صورت دریافت مکاتبات و مستندات مربوط به خسارت شرکت‌های حمل‌ونقل، در راستای حمایت های حقوقی و کنسولی نمایندگی های کشورمان از اتباع ایران، موضوع به طرف خارجی منعکس و پیگیری‌های لازم برای احقاق حقوق شرکت‌ها انجام می‌گیرد.