مدیرکل گمرک لطف‌آباد: محدودیت ساعات پذیرش در مرز ایران و ترکمنستان، عامل اصلی توقف ناوگان است
مدیرکل گمرک لطف‌آباد با تشریح وضعیت توقف کامیون‌ها در این مرز، اعلام کرد: بخش عمده توقف‌ها داخل محوطه گمرکی رخ نمی‌دهد و کامیون‌های حمل یکسره پس از انجام عملیات ارزیابی و کنترل، در همان روز و حداکثر طی یک تا دو ساعت از گمرک خارج می‌شوند؛ با این حال، محدود بودن ساعات پذیرش کامیون در مرز مشترک لطف‌آباد ـ آرتیق، از عوامل اصلی ایجاد صف و توقف ناوگان در پشت گمرک است.
به گزارش ترابرد، غلامعلی نبوی‌نژاد، مدیرکل گمرک لطف‌آباد، در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار کرد: در گمرک لطف‌آباد توقف قابل‌توجهی برای خروج کامیون‌ها وجود ندارد و کامیون‌های حمل یکسره پس از ورود به مجموعه، عملیات ارزیابی و کنترل را انجام داده و نهایتاً طی یک تا دو ساعت از کشور خارج می‌شوند.
وی افزود: بخشی از کامیون‌ها برای تخلیه و بارگیری وارد مجموعه می‌شوند که زمان توقف آنها به فرآیندهای مربوط به تخلیه و بارگیری و شرایط شرکت‌ها بستگی دارد و الزاماً مرتبط با عملیات گمرکی نیست.
محدودیت ساعت پذیرش در مرز لطف‌آباد؛ گلوگاه اصلی عبور ناوگان
نبوی‌نژاد با اشاره به نقش هماهنگی دستگاه‌های مستقر در مرز ادامه داد: خوشبختانه میان سازمان‌های دولتی و بخش خصوصی مستقر در مرز هماهنگی مناسبی وجود دارد و تاکنون در این زمینه چالش خاصی ایجاد نشده است.
مدیرکل گمرک لطف‌آباد تصریح کرد: یکی از مهم‌ترین عوامل توقف ناوگان، محدود بودن زمان پذیرش کامیون از سوی طرف مقابل است. دروازه مشترک مرزی لطف‌آباد ـ آرتیق میان ایران و ترکمنستان، به اعتقاد ما باید بیش از ۱۰ ساعت در اختیار پذیرش و عبور کامیون‌ها باشد، زیرا محدودیت فعلی در زمان پذیرش، مستقیماً به ایجاد توقف منجر می‌شود.
وی خاطرنشان کرد: دروازه اصلی ورود داخل گمرک که در اختیار ایران است، از نظر زمانی افزایش یافته، اما محدودیت زمان پذیرش در طرف مقابل همچنان یکی از عوامل اصلی توقف کامیون‌ها محسوب می‌شود.
نبوی‌نژاد درباره مذاکرات انجام‌شده با طرف ترکمنستانی برای افزایش ساعات کاری مرز گفت: مذاکرات با مسئولان محلی ترکمنستان همواره انجام می‌شود و دست‌کم سالانه دو تا سه بار این موضوع پیگیری شده است، اما طرف مقابل تاکنون با افزایش زمان موافقت نکرده و اعلام کرده است که این موضوع در اختیار مسئولان محلی نیست و باید در سطوح بالاتر پیگیری شود.
وی افزود: با توجه به دوطرفه بودن مسئله، لازم است در سطوح بالاتر میان دو کشور هماهنگی و ارتباط بیشتری ایجاد شود؛ زیرا توقف کامیون‌ها تنها مسئله ایران نیست و کامیون‌های ترکمنستان نیز با همین محدودیت مواجه هستند.
ظرفیت گمرک لطف‌آباد برای رشد ترانزیت فراهم است
مدیرکل گمرک لطف‌آباد درباره ظرفیت این مرز برای پاسخگویی به رشد ترانزیت خارجی اظهار کرد: گمرک لطف‌آباد در حال حاضر ظرفیت لازم را دارد و از نظر فضای عملیاتی نیز توسعه قابل‌توجهی صورت گرفته است.
وی افزود: فضای گمرک که پیش‌تر حدود ۱۸ هکتار بود، اکنون به ۸۲ هکتار افزایش یافته و ظرفیت موجود حتی بیش از حجم فعلی فعالیت است، اما با افزایش حجم کار، زمان نیز اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نبوی‌نژاد با اشاره به وضعیت خواب کامیون‌ها عنوان کرد: توقف کامیون‌ها در داخل گمرک به آن میزان که مطرح می‌شود نیست و بخش قابل‌توجهی از صف و توقف در خارج از گمرک و در انتظار ورود به مجموعه شکل می‌گیرد.
وی ادامه داد: در مقایسه با برخی گمرکات و پایانه‌های دیگر، میزان خواب کامیون در لطف‌آباد بالا نیست؛ هرچند ما از همین میزان نیز به هیچ عنوان رضایت نداریم.
مدیرکل گمرک لطف‌آباد یادآور شد: در سال گذشته و با افزایش ساعات کاری که به‌دلیل شرایط جنگی مورد موافقت قرار گرفت، توقف کامیون‌ها به صفر رسید و این تجربه نشان می‌دهد افزایش زمان فعالیت مرز می‌تواند اثر مستقیمی بر کاهش توقف داشته باشد.
هوشمندسازی مرز ادامه دارد؛ نوبت‌دهی و کنترل الکترونیکی در مسیر تکمیل
نبوی‌نژاد درباره وضعیت هوشمندسازی گمرک لطف‌آباد نیز گفت: بخش قابل‌توجهی از فرآیندهای گمرکی و کنترل‌های مرتبط به‌صورت هوشمند انجام می‌شود
وی افزود: در حوزه نوبت‌دهی نیز سامانه‌ای در تیرپارک از سوی سازمان پایانه‌ها راه‌اندازی شده و مورد استفاده قرار می‌گیرد، هرچند این سامانه هنوز کامل نشده است.
نبوی‌نژاد خاطرنشان کرد: برخی فرآیندهای دیگر از جمله کنترل پلاک کامیون‌ها نیز در حال تکمیل است تا ورود، خروج و مراجعه کامیون به بخش‌هایی مانند باسکول بدون نیاز به مداخلات انسانی و فرآیندهای کاغذی انجام شود.
وی درباره ادعای وجود بازار سیاه در فرآیند نوبت‌دهی نیز اظهار کرد: بازار سیاهی وجود ندارد و تمهیدات لازم جهت جلوگیری از سو استفاده احتمالی توسط دستگاه ها ذی مدخل انجام شده با این وجود ممکن است عده ایی از وضعیت و شلوغی منطقه سو استفاده نموده و کامیونی را بدون نوبت وارد وارد گمرک نمایند٫بدیهی است حتی در هوشمندترین سیستم‌ها نیز ممکن است انسان راهی برای دور زدن فرآیند پیدا کند.
«مرزها محل گذرند، نه محل توقف»؛ دو مطالبه برای کاهش توقف ناوگان
مدیرکل گمرک لطف‌آباد در تشریح اولویت‌های کاهش توقف کامیون‌ها گفت: نخستین موضوع، ضرورت وجود مدیریت و حل‌وفصل مسائل در مرز به‌صورت هماهنگ و تحت مدیریت واحد میباشد؛ زیرا ممکن است مسئله مربوط به سازمان های مختلف از جمله پایانه، گذرنامه یا دستگاه دیگری باشد، اما لازم است مدیریت واحدی برای حل مسائل وجود داشته باشد.
وی تصریح کرد: زمانی که امور در حوزه مسئولیت گمرک قرار دارد، سازمان‌هایی که در مرز مستقر هستند و فعالیت انجام می‌دهند باید طبق ماده ۱۲ قانون امور گمرکی پاسخگو و حساب‌ده گمرک باشند. اجرای این سازوکار می‌تواند بخش قابل‌توجهی از مشکلات را برطرف کند.
نبوی‌نژاد دومین اولویت را پیگیری موضوع از مسیر وزارت امور خارجه دانست و افزود: باید از طریق دستگاه دیپلماسی، طرف مقابل برای افزایش ساعات پذیرش کامیون‌ها مجاب شود؛ زیرا این مشکل ماهیتی دوطرفه دارد.
وی تأکید کرد: اگر تنها دو تا سه ساعت به زمان فعالیت و پذیرش در مرز لطف‌آباد اضافه شود، بخش قابل‌توجهی از مشکلات توقف ناوگان برطرف خواهد شد و تجربه پیش از اسفندماه سال گذشته نیز این موضوع را تأیید می‌کند.
مزیت لطف‌آباد در نظم عملیاتی و ظرفیت توسعه ترانزیت
نبوی‌نژاد درباره مزیت رقابتی مرز لطف‌آباد در میان مرزهای استان خراسان رضوی گفت: نظم مناسب یکی از مزیت‌های این مرز است و در حال حاضر گمرک از ظرفیت قابل‌توجهی برای پذیرش کامیون‌ها، چه در بخش ورود و چه خروج، برخوردار است.
وی افزود: حتی با همین تعداد نیروی انسانی و زیرساخت موجود، ظرفیت پذیرش و خروج کامیون‌ها بیشتر از وضعیت فعلی است، هرچند تعیین میزان دقیق ظرفیت نیازمند بررسی است.
مدیرکل گمرک لطف‌آباد همچنین بر اهمیت توسعه زیرساخت‌های ریلی تأکید کرد و گفت: اتصال این مرز به شبکه ریلی می‌تواند در بلندمدت تأثیر قابل‌توجهی بر توسعه صنعت ریلی و مبادلات تجاری داشته باشد، هرچند مسیر ریلی به دلیل شرایط کوهستانی، پروژه‌ای دشوار، پرهزینه و زمان‌بر خواهد بود.
وی ادامه داد: در شرایط فعلی، جاده همچنان اهمیت زیادی دارد و توسعه زیرساخت‌های جاده‌ای نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
لطف‌آباد؛ ظرفیت توسعه مسیر ترانزیتی چین، آسیای مرکزی و ایران
نبوی‌نژاد درباره امکان استفاده از لطف‌آباد برای ایجاد یک مسیر منظم ترانزیتی میان چین، آسیای مرکزی و ایران اظهار کرد: این مسیر هم‌اکنون نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد و ظرفیت افزایش فعالیت در آن وجود دارد.
وی مهم‌ترین موانع عملیاتی این مسیر را محدودیت زمانی پذیرش در مرز و وضعیت جاده دانست و افزود: توسعه مسیر ریلی نیز اهمیت زیادی دارد، اما با شرایط فعلی، اجرای آن پروژه‌ای پرهزینه و زمان‌بر خواهد بود.
مدیرکل گمرک لطف‌آباد با اشاره به شرایط فعلی حمل‌ونقل منطقه عنوان کرد: مسیر لطف‌آباد در حال حاضر نیز یک کریدور تجاری است و برای تقویت آن باید زیرساخت‌های لازم توسعه پیدا کند.
نبوی‌نژاد در پایان با تأکید بر ظرفیت توسعه این مرز خاطرنشان کرد: اگر زمان فعالیت مرز افزایش یابد، لطف‌آباد می‌تواند ظرفیت بسیار بیشتری از حجم فعلی ترانزیت و صادرات را پوشش دهد و در صورت فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، ظرفیت عبور کامیون‌ها حتی می‌تواند به شکل قابل‌توجهی افزایش پیدا کند.