مدیر عامل شرکت حمل و نقل بین المللی: مزیت جغرافیایی ایران بدون پیشبینیپذیری مرزها به مزیت رقابتی تبدیل نمیشود
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق با تأکید بر اینکه موقعیت جغرافیایی بهتنهایی کریدور ترانزیتی ایجاد نمیکند، گفت: ایران برای تبدیلشدن به یک مسیر رقابتی به ظرفیت، سرعت، قابلیت پیشبینی و هزینه رقابتی نیاز دارد و در شرایط فعلی، گلوگاه اصلی بیش از آنکه صرفاً جاده یا ریل باشد، به هماهنگی زنجیره لجستیک و ظرفیت عملیاتی مرزها و گمرکات بازمیگردد.
به گزارش ترابرد، لیلا قربانی، مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق، در گفتوگو ترابرد درباره مهمترین چالشهای حملونقل بینالمللی اظهار کرد: در بازار حملونقل بینالمللی، پاسخ دیگر صرفاً «قیمت یا زمان» نیست؛ بلکه قابلیت پیشبینی زمان تحویل خودش بخشی از قیمت است.
وی افزود: صاحب کالا ممکن است حاضر باشد برای مسیری که گرانتر است اما زمان تحویل مشخصتری دارد، هزینه بیشتری پرداخت کند؛ زیرا تأخیر فقط هزینه حمل نیست و هزینه انبار، موجودی، خواب سرمایه، جریمه قراردادی و حتی از دستدادن مشتری را نیز به همراه دارد.
قربانی تصریح کرد: یکی از مهمترین شاخصهای رقابتپذیری یک کریدور، فقط نرخ حمل نیست؛ بلکه این است که بتواند بگوید این بار در یک بازه مشخص، با احتمال بالای اطمینان، به مقصد میرسد.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق خاطرنشان کرد: ایران در حال حاضر بیش از آنکه صرفاً با مشکل قیمت مواجه باشد، با مشکل پیشبینیپذیری مواجه است. وقتی زمان توقف مرز، تشریفات گمرکی یا دسترسی به ناوگان قابل پیشبینی نباشد، حتی قیمت مناسب نیز الزاماً مزیت رقابتی ایجاد نمیکند.
ظرفیت جغرافیایی ایران در گرو عملکرد مرزها
قربانی با اشاره به ظرفیتهای جغرافیایی ایران اظهار کرد: ایران از نظر موقعیت جغرافیایی ظرفیت بسیار بالایی دارد، اما موقعیت جغرافیایی بهتنهایی کریدور ترانزیتی ایجاد نمیکند.
وی افزود: برای تبدیلشدن به یک مسیر رقابتی، چهار عامل باید همزمان وجود داشته باشد؛ ظرفیت، سرعت، قابلیت پیشبینی و هزینه رقابتی.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق گفت: در شرایط فعلی، گلوگاه اصلی صرفاً جاده یا ریل نیست و مسئله بیشتر به هماهنگی زنجیره لجستیک و ظرفیت عملیاتی مرزها و گمرکات بازمیگردد. زمانی که کامیون چندین ساعت یا حتی چند روز در مرز منتظر میماند، مزیت جغرافیایی ایران عملاً از بین میرود.
وی با اشاره به مرزهای ایران و افغانستان ادامه داد: گزارشهایی از صفهای طولانی کامیونها و درخواست بخش حملونقل برای افزایش ظرفیت پردازش، تسریع تشریفات گمرکی و تداوم حرکت خودروها منتشر شده است.
قربانی تأکید کرد: اگر قرار باشد یک اولویت تعیین شود، باید بر مرز و فرآیندهای مرتبط با آن تمرکز کرد، نه فقط ساخت جاده جدید.
دیجیتالیسازی و هماهنگی فرآیندها، مسیر کاهش توقف مرزی
قربانی درباره مهمترین ظرفیت کاهش زمان توقف کامیونها گفت: اگر بخواهم از تجربه عملیاتی صحبت کنم، بیشترین ظرفیت کاهش زمان توقف در دیجیتالیکردن و هماهنگسازی فرآیندهای مرزی و گمرکی است.
وی افزود: مشکل این نیست که الزاماً یک دستگاه بهتنهایی عملکرد ضعیفی دارد؛ مسئله این است که کامیون برای عبور از مرز با چند فرآیند متوالی و گاهی موازی مواجه میشود که به اندازه کافی با یکدیگر هماهنگ نیستند.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق عنوان کرد: اگر اطلاعات بار پیش از رسیدن کامیون به مرز بهصورت الکترونیکی ثبت و کنترل شود، ریسک مغایرت اسناد کاهش پیدا کند، کنترلهای تکراری حذف شود و دستگاههای مختلف به یک سامانه مشترک متصل باشند، زمان توقف میتواند به شکل محسوسی کاهش پیدا کند.
قربانی خاطرنشان کرد: گزارشهای صنعت حملونقل نیز در سال جاری بر افزایش ظرفیت پردازش روزانه، تسریع تشریفات گمرکی و امنیتی و جلوگیری از توقفهای طولانی در مرزهای ایران و افغانستان تأکید کردهاند.
وی درباره تداوم این مشکلات گفت: مرز فقط محل عبور کامیون نیست؛ بلکه محل تلاقی چندین سازمان، قانون، سامانه و منافع مختلف است. تا زمانی که مدیریت مرز بهصورت یک زنجیره واحد دیده نشود، هر دستگاه ممکن است وظیفه خود را انجام دهد، اما کل فرآیند همچنان کند باقی بماند.
افزایش تقاضا برای مسیرهای جایگزین و حملونقل چندوجهی
قربانی درباره تغییر الگوی حمل بار در شرایط منطقهای کنونی عنوان کرد: تغییر مسیر بخشی از بار از دریا به مسیرهای زمینی و ترکیبی کاملاً قابل مشاهده است، اما این روند را باید تغییر در الگوی تقاضا دانست، نه جایگزینی کامل حمل دریایی با جاده.
وی ادامه داد: کاهش شدید تردد تجاری در تنگه هرمز در ماههای اخیر موجب شده صاحبان کالا و شرکتهای لجستیکی به دنبال مسیرهای جایگزین باشند. مسیرهای زمینی از ترکیه، چین و افغانستان و همچنین مسیرهای متصل به بنادر جایگزین اهمیت بیشتری پیدا کردهاند.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق افزود: از نظر نوع کالا، هر باری که ارزش بالاتر، حساسیت زمانی بیشتر یا امکان حمل کانتینری و چندوجهی داشته باشد، آمادگی بیشتری برای تغییر مسیر دارد؛ اما کالاهای حجیم و کمارزش همچنان به دلیل تفاوت هزینه، وابستگی بیشتری به حمل دریایی دارند.
قربانی تصریح کرد: اتفاقی که امروز در حال رخدادن است، بیش از آنکه انتقال کامل بار از دریا به جاده باشد، افزایش تقاضا برای راهکارهای چندوجهی و مسیرهای جایگزین است.
تحریم و افزایش هزینه اصطکاک در زنجیره لجستیک
قربانی با اشاره به آثار تحریم بر فعالیت شرکتهای حملونقل بینالمللی اظهار کرد: تحریم برای شرکت حملونقل فقط یک مشکل بانکی نیست و در واقع بر کل زنجیره خدمات اثر میگذارد.
وی ادامه داد: شرکتها بهصورت همزمان با مسائلی مانند دریافت و انتقال پول، بیمه، همکاری با شرکتهای خارجی، تأمین قطعات و ناوگان، دسترسی به خدمات بینالمللی و افزایش هزینه مبادلات مواجه هستند.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق افزود: در حوزه بیمه نیز محدودیتهای تحریمی باعث شده همکاری با برخی شرکتهای بینالمللی پیچیدهتر شود.
قربانی تصریح کرد: یک شرکت ایرانی ممکن است از نظر عملیاتی بتواند بار را جابهجا کند، اما زمانی که پای قرارداد بینالمللی، بیمه، پرداخت و تسویهحساب به میان میآید، هزینه و پیچیدگی بیشتری نسبت به رقیب خارجی پیدا میکند.
وی تأکید کرد: به همین دلیل، تحریم را باید هزینه اصطکاک در کل زنجیره لجستیک دانست، نه فقط یک محدودیت مالی.
ضرورت نگاه یکپارچه به کریدورهای چندوجهی
قربانی در تشریح راهکار مورد نیاز برای تقویت جایگاه ترانزیتی ایران اظهار کرد: ایجاد یک برنامه ملی برای کریدورهای چندوجهی ضروری است؛ به این معنا که جاده، ریل، بندر، گمرک و مرز جدا از یکدیگر دیده نشوند.
وی افزود: برای هر کریدور باید شاخصهای مشخصی از جمله زمان عبور، هزینه، ظرفیت و قابلیت اطمینان تعریف شود.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق خاطرنشان کرد: در شرایط فعلی منطقه، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا کرده است. سازمان تجارت جهانی نیز به رشد راهکارهای چندوجهی پس از اختلال در تنگه هرمز اشاره کرده و از شکلگیری خدمات ترکیبی حمل دریایی، جاده و ریل برای اتصال مجدد بازارهای منطقه خبر داده است.
قربانی گفت: ایران برای تبدیلشدن به یک هاب ترانزیتی منطقهای بیش از هر چیز به سرعت تصمیمگیری و هماهنگی نیاز دارد. جغرافیا را از قبل در اختیار داریم؛ چیزی که باید ساخته شود، اعتماد صاحب کالا به زمان، هزینه و استمرار مسیر است.
اثبات توانمندی در صنعت حملونقل با عملکرد، دانش و مسئولیتپذیری
قربانی در بخش پایانی این گفتوگو درباره تجربه خود از فعالیت در صنعت حملونقل و حضور زنان در این حوزه اظهار کرد: مهمترین چالش برای او صرفاً «زن بودن» نبوده، بلکه اثبات توانمندی در محیطی بوده است که بخش قابلتوجهی از آن همچنان مردانه است و تصمیمگیری در آن بر پایه تجربه، شبکه ارتباطی و اعتماد شکل میگیرد.
وی افزود: در ابتدای مسیر، گاهی لازم بوده بیش از حد معمول برای اثبات تخصص و توانایی مدیریتی تلاش کند، اما بهمرور متوجه شده پاسخ این چالش، تلاش برای شبیهشدن به الگوهای مدیریتی موجود نیست؛ بلکه ساختن اعتبار حرفهای بر مبنای عملکرد، دانش و مسئولیتپذیری است.
قربانی سه عامل را در این مسیر مؤثر دانست و گفت: یادگیری مستمر، ساختن تیم قوی و حفظ آرامش در شرایط بحرانی، بیشترین کمک را به او کرده است.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق خاطرنشان کرد: در صنعت حملونقل، بحران اجتنابناپذیر است؛ تأخیر مرزی، تغییر قوانین، نوسان نرخ ارز، تحریم یا اختلال یک مسیر میتواند در چند ساعت یک برنامه لجستیکی را تغییر دهد. مدیر باید در چنین شرایطی به جای انتقال اضطراب، راهحل ایجاد کند.
حضور زنان در تصمیمهای بزرگ صنعت حملونقل
قربانی در پایان گفت: اینکه برای این مصاحبه انتخاب شده، برایش ارزشمند است؛ زیرا معتقد است حضور زنان در صنعت حملونقل فقط حضور در یک جایگاه شغلی یا مدیریتی نیست، بلکه حضور در قلب یکی از مهمترین بخشهای اقتصادی کشور است.
وی افزود: زنان میتوانند در این صنعت در مدیریت، تصمیمگیری، مذاکره، توسعه کسبوکار، مدیریت بحران و حتی طراحی مسیرهای جدید ترانزیتی نقشآفرین باشند.
مدیرعامل شرکت حملونقل بینالمللی صعود بام شرق تصریح کرد: حضور بهعنوان یک زن در جایگاه مدیرعاملی، فرصتی برای نشاندادن این واقعیت است که زنان نهتنها میتوانند در صنعت حملونقل حضور داشته باشند، بلکه میتوانند در تصمیمهای بزرگ این صنعت اثرگذار و جریانساز باشند و راه را برای حضور پررنگتر نسل بعدی زنان هموار کنند.