مسعود نکودری؛ مطرح کرد اتصال مرز میلک به شبکه ریلی کشور و بنادر جنوبی؛ ظرفیت تازه برای ترانزیت منطقهای
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان گفت: با بهرهبرداری از انشعاب ریلی پایانه مرزی میلک، این مرز به شبکه ریلی کشور و بنادر جنوبی متصل میشود؛ ظرفیتی که در کنار حملونقل جادهای، امکان توسعه ترانزیت کالا از افغانستان و به مقصد افغانستان و تقویت جایگاه میلک در ترانزیت منطقهای را فراهم میکند.
به گزارش ترابرد، مسعود نکودری در گفتوگو با خبرنگار ما اظهار کرد: ابرپروژه راهآهن چابهار ـ زاهدان ـ مشهد یکی از مهمترین طرحهایی است که میتواند ظرفیت حمل کالای ترانزیتی در مرز میلک را افزایش دهد و مسیر چابهار به زاهدان این پروژه نیز ظرف هفتههای آینده افتتاح خواهد شد. این پروژه دارای یک انشعاب به پایانه مرزی میلک و کشور افغانستان است و با راهاندازی و افتتاح این انشعاب، مرز میلک عملاً به شبکه ریلی کشور و بنادر جنوبی متصل خواهد شد.
وی ادامه داد: با اتصال ریلی میلک به شبکه کشور، در کنار ظرفیت جادهای موجود، ظرفیت قابل توجهی برای حمل کالای ترانزیتی از کشور افغانستان و به کشور افغانستان ایجاد خواهد کرد و میتواند تأثیر بسزایی در میزان تردد و عبور کالا داشته باشد.
رشد پنجبرابری ترانزیت ورودی در سال ۱۴۰۴
نکودری تصریح کرد: در سال ۱۴۰۴ و با توجه به شرایط ایجادشده در روابط دو کشور افغانستان و پاکستان، جهش چشمگیری در حجم ترانزیت ورودی از مرز میلک به ثبت رسید و میزان ترانزیت ورودی نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود پنج برابر افزایش یافت که عمده این محمولهها نیز به کشور پاکستان میرفت.
وی افزود: در ترانزیت خروجی نیز در سال ۱۴۰۴ حدود ۲۸ درصد رشد داشتیم. در سال ۱۴۰۵، با توجه به وقوع جنگ تحمیلی و شرایطی که برای بنادر جنوبی کشور به وجود آمد، در ترانزیت خروجی تغییر محسوسی نسبت به سال ۱۴۰۴ و چهار ماهه سال ۱۴۰۴ نداشتیم، اما ترانزیت ورودی همچنان روند افزایشی خود را حفظ کرد و حدود ۳۹ درصد نسبت به سال ۱۴۰۴ افزایش داشت.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان اظهار کرد: در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۴ درصد از کل ترددهای مرز میلک مربوط به محمولههای ترانزیت ورودی و خروجی بود که امسال، با توجه به اتفاقات رخداده و تأثیر منفی آن بر میزان ترانزیت کالا، این سهم به حدود ۵۹ درصد کاهش یافته است.
وی افزود: این آمار نشان میدهد که بخش عمده فعالیتهای مرز میلک به ترانزیت کالا اختصاص دارد.
ظرفیت روزانه ۳۰۰ دستگاه ناوگان باری در پل ابریش
نکودری اظهار کرد: براساس آمار پنجماههای که تا امروز محاسبه شده است، میانگین تردد روزانه ناوگان باری روی پل ابریشم حدود ۳۰۰ دستگاه است که ورود و خروج و تمامی رویههای حمل کالا را شامل میشود.
وی افزود: در کنار ناوگان باری، حدود ۲۰۰ دستگاه ناوگان سواری نیز از این مرز تردد دارند.
نکودری تصریح کرد: اگر ظرفیت اسمی مرز را در نظر بگیریم، با تغییر فرایندها، افزایش نیرو و کاهش زمان عملیات در مرز، همچنان امکان بهبود و افزایش میزان تردد وجود دارد.
فرایند اداری کوتاه و کنترلهای مرزی زمانبر
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان اظهار کرد: تردد ناوگان ترانزیتی حامل کالای ترانزیت از مرز میلک، همانند سایر رویهها، در داخل پایانه مرزی انجام میشود و از زمان ورود کامیون به محوطه پایانه مرزی آغاز میشود.
نکودری افزود: با توجه به شرایط مناسبتر محمولههای ترانزیتی نسبت به محمولههای صادراتی، فرایند اداری پیچیدهای برای این محمولهها وجود ندارد و مجموعه ادارات میتوانند اقدامات مربوط به خود را در چند دقیقه و در مجموع حدود ۱۰ دقیقه انجام دهند.
تصریح کرد: مسئله اصلی، خروج کامیون از محوطه پایانه و ورود آن به پل مرزی است که ممکن است متناسب با شرایط بازدیدها و کنترلهای مرزی، زمانبر باشد. همین موضوع موجب میشود میزان تردد با زمانبندی مورد انتظار دستگاه اجرایی همخوانی کامل نداشته باشد.
توقف سه تا ۱۰ روزه ناوگان در شرایط فصلی
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان اظهار کرد: پیش از پایانه مرزی نیز در تیرپارکهایی که به مرز منتهی میشوند، گاهی براساس شرایط مرز، فرایندهای جاری در پایانههای مرزی و حجم کالاهای پشت مرز، توقف ناوگان ایجاد میشود.
نکودری افزود: کالاهای فصلی، کالاهای صادراتی و کالاهایی که اخیراً از مرزهای پاکستان به حجم کالای خروجی مرز میلک افزوده شدهاند، میتوانند بر میزان توقف ناوگان اثرگذار باشند.
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی، توقف ناوگان ممکن است از سه روز تا یک هفته و حتی تا ۱۰ روز ادامه داشته باشد. این توقفها معمولاً ماهیتی فصلی دارند و در اکثر موارد تلاش میشود مدت توقف در حداقل زمان ممکن باشد.
۳۰۰ تا ۳۵۰ دستگاه در انتظار خروج
وی اظهار کرد: تعداد ناوگان پشت مرز و در انتظار خروج، در ایام مختلف سال متفاوت است و در حال حاضر حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ دستگاه کانتینر در انتظار خروج هستند.
نکودری افزود: علت این وضعیت معمولاً به ظرفیت خروجی مرز بازمیگردد. ظرفیت خروجی مرز نیز تابع شرایط مختلفی است که مهمترین مسئله در این میان، موضوع بازدیدها و کنترلهاست.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان ادامه داد: در امور اداری که در پایانه مرزی انجام میشود، دوراظهاری گمرکی و کنترلهای پیش از مرز در پسکرانهها موجب تسهیل فرایند شده است.
نکودری تصریح کرد: سازمان راهداری نیز با توجه به اینکه فرایند خاصی برای این ناوگان انجام نمیدهد و صرفاً ثبت تردد و خروج از کشور را بر عهده دارد، زمان زیادی را صرف این موضوع نمیکند.
وی افزود: بخش عمده زمان صرفشده برای خروج، مربوط به مباحث کنترلی است که دستگاههای مختلف، متناسب با ملاحظات خاص خود، فرایندهای بازرسی و کنترل را انجام میدهند
افزایش ساعت کاری با مشارکت بخش خصوصی
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان یادآور شد: در سالهای گذشته و بهویژه سال ۱۴۰۴، تجربه افزایش ساعت کاری در پایانه مرزی وجود داشت و با همکاری همه دستگاههای اجرایی، هر میزان ساعتی که ابلاغ و اعمال شد، امور و فرایندهای مربوط به تردد در مرز نیز انجام گرفت.
وی افزود: در حال حاضر نیز همه دستگاهها آمادگی افزایش ساعت کاری را دارند، مشروط بر اینکه این افزایش ساعت به افزایش کارکرد و بهبود عملکرد منجر شود.
نکودری تصریح کرد: برخلاف تصوری که ممکن است وجود داشته باشد، تجربههای قبلی نشان داد که بخشی از شرکتها نتوانستند خود را با افزایش ساعت کاری هماهنگ کنند.
وی ادامه داد: گاهی پس از ساعات اداری عادی در مرز و در ساعات شب و نیمهشب، ناوگان متوقف میشد؛ زیرا اقدامی از سوی نمایندگان شرکتها صورت نمیگرفت یا ناوگان در انتظار دریافت اطلاعات، کد سفر یا اطلاعات محموله از سوی شرکتهای حملونقل بود.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان اظهار کرد: در عمل، با وجود حضور دستگاههای اجرایی، عدم حضور و ارائه خدمات از سوی برخی شرکتها مانع انجام امور ناوگان میشد.
نکودری افزود: هر نوع افزایش ساعت کاری باید به صورت مشترک و مجتمع، هم از سوی دوایر دولتی و هم از سوی بخش خصوصی رعایت شود تا تأثیر مطلوبتری بر عملکرد مرز داشته باشد.
بازگشت ۹۰ درصد ناوگان ترانزیتی به صورت خالی
نکودری اظهار کرد: در مرز میلک واردات کالا نداریم و کالا صرفاً تحت رویه ترانزیت ورودی از این مرز وارد میشود.
وی افزود: اگر آمار سال ۱۴۰۴ را با سال ۱۴۰۳ مقایسه کنیم، از مجموع ناوگانی که کالای ترانزیت را خارج کردهاند، تقریباً ۱۰ درصد با بار وارد کشور شدهاند. این ۱۰ درصد شامل ناوگان ایرانی و ناوگان افغان است.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان تصریح کرد: اگر بخواهیم به صورت سرانگشتی و کلی و بدون بررسی دقیقتر و موشکافانهتر به این آمار نگاه کنیم، تقریباً ۹۰ درصد ناوگان فعال در زمینه ترانزیت کالا پس از تخلیه کالا در افغانستان، به صورت خالی بازمیگردند.
نکودری افزود: این موضوع ظرفیت بسیار مهم و کاملاً قابل بهرهبرداری ایجاد میکند. اگر حجم کالای ترانزیت ورودی مدیریت شود و طرف افغان و شرکتهای ایرانی نیز بر اساس همین ظرفیت، برنامهریزی مناسبی برای استفاده بهینه از ناوگان حمل و نقل داشته باشند، میتوان از این ظرفیت بهره بیشتری گرفت.
توقفهای مرزی و هزینههای سربار ترانزیت
وی اظهار کرد: طی سالهای اخیر، گزارشها و تحقیقات متعددی از سوی بخش خصوصی و برخی نهادهای دولتی درباره هزینه توقفها و هزینههای سربار ترانزیت کالا منتشر شده است که هر یک حاوی اطلاعات، محاسبات و پارامترهای متعددی هستند.
نکودری افزود: مرز میلک نیز از این شرایط مستثنا نیست. هزینههای سربار ناشی از توقفها، هزینههای سربار ناشی از خواب سرمایه شرکتهای حمل و نقل، هزینههای معنوی ناشی از تأخیر در تحویل کالا، هزینه حمل و هزینههایی که به صورت پیدا و پنهان بر قیمت حمل کالا و قیمت ترانزیت کالا اثر میگذارند، در این مرز نیز وجود دارند.
وی تصریح کرد: برای رقابتیتر کردن هزینهها، افزایش میزان ترانزیت کالا، بهرهوری بهتر از ناوگان و کاهش زمان تردد، راهی جز برنامهریزی مجدد، بازنگری در برخی فرایندها و تجدیدنظر در برخی رویهها وجود ندارد.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان ادامه داد: هدف نهایی شرکتهای حمل و نقل و صاحبان کالا، کاهش زمان تردد و رساندن کالا به مقصد با هزینه کمتر است
زمان و هزینه، معیار انتخاب مرز
نکودری اظهار کرد: هدف شرکت حمل و صاحب کالا، رساندن کالا به مقصد نهایی با زمان و هزینه کمتر است. زمانی که یک مرز از نظر اقتصادی و رقابتی، چه از نظر زمان و چه از نظر هزینه، از شرایط مطلوب خارج شود، طبیعی است که دیگر مورد اقبال صاحب کالا قرار نگیرد.
وی افزود: مرز میلک نیز با مشکلات و مسائلی که گاهی گریبانگیر آن میشود، از این قاعده مستثنا نیست و ممکن است تغییر مرز از سوی صاحب کالا و شرکت حمل و نقل اتفاق افتاده باشد.
نکودری تصریح کرد: با توجه به اینکه آمار روشنی از این موضوع در دست نیست، امکان ارائه عدد مشخصی وجود ندارد.
وی ادامه داد: همانطور که در برههای، خلوتی مرز و تردد آسان میتواند موجب افزایش اقبال تجار به یک مرز یا دروازه خروجی شود، عکس این وضعیت نیز اتفاق میافتد.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان اظهار کرد: مرز میلک در برهههایی موجب افزایش اقبال تجار بوده و در مقاطعی نیز شرایط موجود باعث نارضایتی و تغییر مرز، چه به صورت دائم و چه موقت، به سایر مرزهای مشترک با افغانستان شده است.
طرح جامع پایانه مرزی در مسیر توسعه میلک
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان اظهار کرد: افزایش عملکرد و نقشآفرینی مرز میلک در جریان حمل کالای ترانزیت، از سالهای گذشته مورد توجه سازمان بوده است.
وی افزود: یکی از مهمترین طرحهای در حال اجرا، طرح جامع پایانه مرزی میلک است که با اجرای آن، ظرفیت قابل توجهی به عملیات تخلیه و بارگیری افزوده خواهد شد و تردد ناوگان نیز تسهیل میشود.
استقرار ایکسری پس از سالها پیگیری
نکودری تصریح کرد: پس از سالها پیگیری، موضوع استقرار دستگاه ایکسری در پایانه مرزی میلک نیز به نتیجه رسیده است.
وی افزود: عملیات احداث سالن ایکسری و تجهیز پایانه مرزی به ایکسری و سامانههای تصویربرداری در حال انجام است.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حمل و نقل جادهای سیستان و بلوچستان اظهار کرد: این اقدام بخشی از دغدغههای امنیتی موجود در مرز میلک را برطرف خواهد کرد و در کنار آن، به تسهیل تردد ناوگان نیز کمک خواهد کرد.
اصلاح فرایندها برای کاهش زمان تردد
نکودری ادامه داد: در کنار عوامل و اقداماتی که اشاره شد، تغییرات فرایندی و بازنگری در برخی رویهها میتواند نقش بسزایی در کاهش گرههای ترافیکی، کاهش زمان تردد و تسهیل عبور از این مرز داشته باشد.
وی افزود: امیدواریم با بهرهگیری از این عوامل و برنامهریزیهای انجامشده، شاهد تأثیر مثبت بر میزان حمل کالا، بهویژه ترانزیت کالا، از مرز میلک باشیم.