خوشبختی مطرح کرد؛ لطفآباد؛ شاهراه و نگین مغفول ترانزیت ایران
نماینده انجمن حمل و نقل بین المللی خراسان رضوی در لطف آباد با انتقاد شدید از بایکوت خبری و سکوت رسانهای که پیرامون این مرز شکل گرفته است، گفت: بارها اعتراض کردهام که چرا در هیاهوی اخبار ترانزیتی، حتی یک سطری به معرفی ظرفیتهای بیبدیل لطفآباد اختصاص نمییابد؛ گویی ارادهای نانوشته در کار است تا این نگین درخشان همواره در محاق مظلومیت باقی بماند.
به گزارش ترابرد، وحید خوشبختی؛ نماینده انجمن صنفی کارفرمایی حمل و نقل بین المللی خراسان رضوی در مرز لطف آباد در گفتوگو با خبرنگار ما، ضمن تشریح ظرفیتهای مغفول مانده این معبر استراتژیک، به بیان چالشها و موانع موجود در مسیر توسعه آن پرداخت. او با انتقاد از بیتوجهی رسانهای به این مرز، آن را "نگین درخشان در محاق مظلومیت" توصیف کرد و افزود: در هفتههای اخیر و در دوران پساجنگ، میزان توقف ناوگان ترانزیتی در این مرز به "صفر" رسیده است. این بدان معناست که هر کامیون حامل کالای صادراتی یا ترانزیتی، به محض ورود در ساعات اداری، بدون حتی دقیقهای معطلی وارد پایانه مرزی میشود.
وی در خصوص حجم تردد روزانه افزود: در حال حاضر، روزانه به طور متوسط بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ دستگاه کامیون خروجی و حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ دستگاه ناوگان ورودی که بخش اعظم آن متعلق به کشور ترکمنستان است، در این مرز تردد میکنند و حجم کلی تبادلات روزانه به حدود ۲۰۰ دستگاه بالغ میشود.
این فعال باسابقه حوزه ترانزیت تاکید کرد: این رقم، تمام ظرفیت وجودی لطفآباد نیست؛ چرا که ما در ادوار گذشته، ظرفیت پذیرش روزانه را تا مرز ۵۰۰ دستگاه ارتقا داده بودیم و حتی در فصول پیک تجاری، سابقه میزبانی و مدیریت خواب ۱۸۰۰ تا ۱۹۰۰ دستگاه کامیون را در کارنامه خود ثبت کردهایم که این خود گواهی بر کشش و تابآوری بالای این معبر زمینی است.
برچیده شدن دژهای ترانشیپمنت و تسهیل جریان عبور مستقیم کالا
خوشبختی با فرخنده خواندن مناسبات تجاری اخیر با همسایه شمالی، به الغای قطعی پدیده خسارتبار «ترانشیپمنت» در نقطه صفر مرزی تصریح کرد: امروز حمل یکسره کالا به طور کامل احیا شده و شیوه سنتی تعویض کشندهها منسوخ گردیده است. در شرایط کنونی، هر دو روش حمل مستقیم و روش موسوم به ترانشیپمنت به طور همزمان فعال هستند و صاحبان کالا این آزادی عمل را دارند تا بر اساس مقتضیات زمانی و تحلیل هزینههای خود، بهینهترین مسیر را برگزینند که این امر، مزیتی رقابتی و بیبدیل برای شرکتهای ما به شمار میرود.
وی با هدف زدودن غبار شایعات و شبههافکنیها در خصوص وجود موانع سختگیرانه مرزی افزود: در حال حاضر روادید رانندگان ایرانی با سهولتی شایسته صادر میشود و هزینههای ورود به خاک ترکمنستان نیز سالهاست که با هزینه ثابت دلاری تعیین شده است. چالشهای مقطعی رانندگان ما عمدتاً ناشی از قوانین جدید مرتبط با مابهالتفاوت نرخ سوخت است.
نماینده انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی در این رابطه عنوان کرد: به عنوان ناظر انجمن در این حوزه معتقدم که دلیل اصلی عدم تمایل برخی رانندگان ایرانی برای عزیمت به عمق خاک ترکمنستان، نه این هزینههای قانونی، بلکه رفتارهای بعضاً سلیقهای در آن سوی مرز و پایین بودن نرخ کرایههای پیشنهادی است و برخی همکاران، مسائل دیگر را بهانه عدم تمایل خود قرار میدهند.
پارادوکس سرخس و لطفآباد؛ خودتحریمی در سایه عدمالنفعگرایی
بخش دردناک و چالشبرانگیز اظهارات نماینده انجمن حملونقل بینالمللی خراسان رضوی به رفتارهای غیرحرفهای و ترجیحات مبهم برخی از شرکتهای حملونقل استان بازمیگردد. خوشبختی در این باره تصریح کرد: مرز لطفآباد از پتانسیلی شگرف برخوردار است و ما سابقه خروج روزانه ۴۰۰ دستگاه کامیون را در این مرز داشتهایم، مشروط بر آنکه دیوانسالاری گمرک راه را بر ما سد نکند. با این حال، امروز شاهد یک رویکرد غیرتوجیهی و زیانبار تجاری هستیم؛ بسیاری از شرکتهای حملونقل مستقر در خراسان رضوی، علیرغم آگاهی کامل از این حقیقت که عبور از مرز لطفآباد برای آنان به مراتب ارزانتر، ایمنتر و سریعتر است و با وجود تمایل وافر دولت ترکمنستان به توسعه این معبر، اصرار دارند بارهای خود را به سمت مرز سرخس هدایت کنند و بدین ترتیب، منافع ترانزیتی کشور را به ناوگان بیگانه واگذار نمایند.
این مقام صنفی که خود به عنوان مدیر یک شرکت حملونقل بینالمللی فعالیت دارد، در ادامه افزود: من مکرراً بارهای خود را با هزینهای بسیار نازلتر و بدون کمترین دغدغه از مسیر لطفآباد عبور دادهام، اما هنوز نتوانستهام منطق اقتصادی این ترجیح مخرب را که به قیمت فرسودگی ناوگان و آسیب به کالاها در جادههای ناهموار سرخس تمام میشود، درک کنم.
ظرفیت های بالقوه و چالش های زیرساختی در لطف آباد
خوشبختی با مقایسه وضعیت فیزیکی و امکانات مرزهای
استان تصریح کرد: از منظر تاسیسات رفاهی و زیرساختهای فیزیکی، با قاطعیت ابراز میدارم که لطفآباد فرسنگها جلوتر از مرزهای سرخس و اینچهبرون ایستاده است. وجود پارکینگهای وسیع با ظرفیت پذیرش بیش از هزار دستگاه کامیون، مجهز به امکانات رفاهی کامل اعم از استراحتگاهها، رستورانها و مجموعههای بهداشتی، در کنار اراضی مجاور پایانه که ظرفیت توسعه را تا ۲۵۰۰ دستگاه افزایش داده است، گواهی بر این مدعاست که رانندگان در این دیار با تکریم و احترام میزبانی میشوند.
وی با شجاعت به وجود برخی جریانهای ناسالم در ایام شلوغی سال اشاره کرد و افزود: با این همه، این بستر توسعهیافته در ایام شلوغی سال، گاه تحت تاثیر سایه شوم و گزنده بازار سیاه نوبتدهی قرار میگیرد. من با صراحت، وجود این فرآیند ناسالم و تبادل وجوه کلان در این بازار سیاه را در دوران اوج ترافیک تائید میکنم. ریشهکنی این غده سرطانی چندان پیچیده نیست و تنها به اراده پولادین و پاکدستی نهادهای نظارتی دولتی بستگی دارد.
این فعال صنفی در تکمله این بحث عنوان کرد: ما پیش از این عینا تجربه کردهایم که با ورود قاطعانه و منزه مراجع نظارتی، این بازار سیاه ظرف یک هفته به طور کامل فروپاشید؛ اما متاسفانه به محض کاهش نظارتها، دلالان دگربار سر برآوردهاند. تا زمانی که بدنه دولتی ما در برابر این وسوسهها واکسینه و مصون نگردد، بخش خصوصی نیز در معرض لغزش قرار خواهد داشت.
ناهمخوانی فرساینده ساعت کاری گمرکات و خلاء مدیریت هماهنگ مرزی
یکی دیگر از موانع ساختاری که چرخهای توسعه ترانزیت را در لطف آباد کند میسازد، عدم تقارن و ناهمخوانی اسفبار ساعت کاری میان گمرک ایران و ترکمنستان است. خوشبختی در این خصوص تصریح کرد: در شرایطی که طرف ترکمنستانی آمادگی دارد جهت روانسازی امور تا اواخری شب (ساعت ۱۱ یا ۱۲ شب) به فعالیت خود ادامه دهد، گمرک ایران به یک بوروکراسی هشتساعته بسنده کرده و بخش ارزیابی ما عملاً پس از ساعت دو بعدازظهر تعطیل میشود. این عدم هماهنگی موجب میشود کامیونهایی که مراحل اداری آنان به اتمام نرسیده، به ناچار یک روز کامل دیگر را در مرز معطل بمانند.
وی با ابراز تاسف از ضعف مفرط مدیریتی در پایانه مرزی افزود: جای بسی تاسف است که پایانه استراتژیک لطفآباد بیش از یک ماه است که بدون مدیر ارشد رها شده و توسط سرپرست اداره میشود. در سالیان گذشته، ما شاهد تعاملاتی بسیار سازنده، پویا و روزانه میان انجمن حملونقل و مدیریت پایانه بودیم؛ اما امروز گمرک به دلیل اشتغال در چالشهای مالی و درونسازمانی خود، تمایل چندانی به مشارکت دادن بخش خصوصی در تصمیمسازیها نشان نمیدهد.
نماینده انجمن صنفی کارفرمایی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی در مرز لطفآباد با هشدار نسبت به پیامدهای این انقطاع ارتباطی عنوان کرد: این روند و عدم تمایل به همکاری با بخش خصوصی، آسیبهای جبرانناپذیری به پیکره ترانزیتی کشور وارد میآورد و هماهنگیهای مرزی را مختل میسازد.
۱۱ سال بلاتکلیفی انبارداری؛ سایه سنگین غفلت بر پیکره زیرساختی لطفآباد
خوشبختی با انتقاد از وضعیت زیرساختهای مرزی، بر این نکته تأکید کرد: پس از گذشت ۱۱ سال از حضور یک شرکت به عنوان بخش نیمهخصوصی، هنوز هیچ انبار مسقف یا امکانات استاندارد جهت تخلیه، بارگیری و صدور قبض انبار در این مرز احداث نشده است. این وضعیت به عنوان یکی از عوامل اصلی ایجاد صفهای طولانی در فصلهای پیک ترافیک شناخته میشود.
وی با اشاره به درآمدهای بالای این بخش در سالهای اخیر، خاطرنشان کرد: متأسفانه هیچ آورده مناسبی برای توسعه زیرساختهای مرزی صورت نگرفته و این بخش که حدود ۹۰ درصد عملیات مرزی را در اختیار دارد، بیش از شش ماه است که بدون مدیر اداره میشود.
خوشبختی در ادامه افزود: نبود مدیریت یکپارچه و عدم هماهنگی در تردد خودروها در معابر ورودی و خروجی مجموعه گمرکی، منجر به هرجومرج در محوطه و تشدید صفهای طولانی در خارج از مرز شده و خواستار رسیدگی فوری مسئولین به این چالشها برای روانسازی ترافیک مرزی شد.
چشمانداز روشن ترانزیت جادهای؛ زوالناپذیری لطفآباد در رقابت با مسیرهای ریلی
خوشبختی در ارزیابی نهایی سهم لطفآباد از کریدورهای بینالمللی، اذعان داشت: شکی نیست که فقدان اتصال به شبکه ریلی یک نقص ساختاری در مقایسه با مرزهای سرخس و اینچهبرون به شمار میرود و سهم ما را در بخش واردات ریلی محدود ساخته است؛ اما در پهنه حملونقل جادهای، لطفآباد جایگاهی بیرقیب و دستنیافتنی دارد. امروز ترانزیت کالا به مقصد ترکیه از این معبر در تراز بسیار مطلوبی جریان دارد، صادرات جادهای ما به کشورهای ازبکستان و تاجیکستان مستمر و پویاست و فرآیند نوین واردات کالا از مسیر چین و قزاقستان نیز به تازگی از این مرز کلید خورده است که این خود نویدبخش گشایش افقهای نوین است.
وی با قاطعیت تمام، هرگونه فرضیه مبنی
بر زوال، انسداد یا تنزل درجه مرز لطفآباد را رد کرد و افزود: حجم سرمایهگذاریهای کلان انجامشده در هر دو سوی مرز، استقرار تجهیزات پیشرفته کنترلی و ایکسری از سوی ایران و سیستمهای مدرن مانیتورینگ از سوی ترکمنستان، نشاندهنده عزم جدی و استراتژیک دو کشور برای حفظ و ارتقای این شاهراه است. اگر بتوانیم با دیپلماسی فعال مرزی، گرههای ترافیکی را گشوده و مسیرهای دسترسی جدیدی تعریف کنیم، لطفآباد به سرعت شایستگیهای خود را به اثبات رسانده و به عنوان شاهراه اصلی ترانزیت جادهای ایران به آسیای میانه، جایگاه بیبدیل خود را تثبیت خواهد کرد. ما در بخش خصوصی کمر همت بستهایم و آماده کارزار اقتصادی هستیم؛ به شرط آنکه مسئولین دولتی دست از سنگاندازی بردارند و بگذارند کارمان را بکنیم!