مدیرکل گمرک سرخس: اجرای کامل قوانین و کنوانسیونهای گمرکی شرط جهش ترانزیت در مرزهاست
مدیرکل گمرک شهید شوشتری سرخس با تأکید بر اینکه ظرفیتهای قانونی و کنوانسیونهای معتبر بینالمللی بستر اصلی تسهیل تجارت و ترانزیت هستند، اعلام کرد: بهرهگیری کامل از این قوانین و اجرای واقعی مدیریت واحد مرزی میتواند زمان و هزینه مبادلات را کاهش داده و مسیر تحقق اهداف ترانزیتی کشور را هموار کند.
به گزارش روابط عمومی انجمن حمل و نقل بین المللی خراسان رضوی، علیاکبر کیانیعلیآباد در گفت و گو با خبرنگار ما در خصوص توقفهای سهروزه ناوگان در مرز سرخس اظهار کرد: روند افزایش مبادلات، تبادلات و معاملات در مرز سرخس خوشبختانه در تمامی رویهها افزایشی است و در ۱۰ ماهه سال جاری بیش از ۴ میلیون تن کالا تشریفات گمرکی شده است. مهم تر آن که در فرآیند تشریفات ترخیص ۲۴ سازمان و نهاد نقش دارند که هر یک وظایف قانونی و سازمانی مشخصی بر عهده دارند و طبق مقررات بینالمللی و قوانین داخلی میبایست سالها پیش با ایجاد همافزایی واحد و همکاری مشترک از ظرفیتهای قانونی موجود استفاده میکردند. قوانین داخلی، بینالمللی و کنوانسیونهای معتبر در این حوزه وجود دارد اما نگاههای جزیرهای، سازمانی و عدم توجه به منافع کلان مانع اجرای کامل این قوانین شده است.
۷۰ درصد تشریفات در اختیار گمرک
مدیرکل گمرک شهید شوشتری سرخس با تأکید بر نقش محوری گمرک در مرزها افزود: حدود ۷۰ درصد تشریفات گمرکی و ترخیص در مرز توسط گمرک انجام میشود و تنها ۳۰ درصد تشریفات بر عهده سایر سازمانهای متولی و همجوار از جمله متولیان زیرساخت و دستگاههای صادرکننده مجوز است.
لزوم وحدت رویه بر اساس قوانین ملی و بینالمللی
کیانیعلیآباد ادامه داد: دستگاههای مستقر در مرز باید با یکدیگر همافزایی، وحدت رویه و یکپارچگی تشریفات ترخیص داشته باشند تا زمان و هزینه طبق ماده ۱۲ قانون امور گمرکی و ماده ۸ آییننامه مربوطه کاهش یابد.
وی تأکید کرد: برای عبور از موانع موجود، تبعیت از کنوانسیونهای بینالمللی نظیر کنوانسیون تجدیدنظرشده کیوتو، کنوانسیون بینالمللی هماهنگی و کنترل کالا در مرز، کنوانسیون تیر، کنوانسیون استانبول، مقررات سازمان جهانی گمرک و سایر مقررات ملی و بینالمللی ضروری است.
مدیر کل گمرک سرخس افزود: تمامی کشورهای عضو به این قواعد پایبندند و ما نیز ضمن اجرای تکالیف قانونی باید از این تجارب الگوبرداری کنیم. افزون بر این، قوانین داخلی مترقی متعددی از جمله ماده ۱۲ قانون امور گمرکی، ماده ۸ آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی، تبصره ۶ ماده ۵۶ قانون رفع موانع تولید، ماده ۷ قانون بهبود فضای کسبوکار و بند «ج» ماده ۳۸ قانون رفع موانع تولید وجود دارد که قابلیت اجرا دارند. فرآیندهای ترخیص باید همافزا شوند تا کاهش زمان و هزینه حمل و مبادلات کالا محقق شود؛ موضوعی که مستلزم حل چالشها در سطح کلان و ملی است.
وی با اشاره به شعار سازمان جهانی گمرک اظهار کرد: «مرزها جداکننده و گمرکها پیونددهنده کشورها هستند»؛ شعاری که تمام کشورهای عضو به آن پایبندند.
وضعیت تردد ناوگان و تفاهمات مرزی
مدیرکل گمرک شهید شوشتری سرخس با اشاره به تفاهمات مرزی با ترکمنستان تصریح کرد: بر اساس این توافقات مقرر است در وهله اول از اول دیماه ۱۴۰۴ روزانه ۷۰۰ دستگاه کامیون از مرز سرخس تردد کنند اما در بهترین شرایط تنها حدود ۶۱۰ ناوگان اعم از خالی و پر، از این مرز عبور کردهاند. همچنین از اول اردیبهشتماه ۱۴۰۵ قرار است تعداد ترددها به هزار دستگاه در روز برسد.
نگاه ملی؛ پیششرط بهرهگیری از کریدورها
وی با انتقاد از نگاههای جزیرهای در مرزها گفت: رویکردهای سازمانی و بخشینگری دستگاههای مستقر در مرز مانعی در برابر منافع ملی است. اگر نگاه ملی به حوزه ترانزیت و تجارت و بهرهگیری از فرصتهای بینالمللی نظیر کریدور شمال–جنوب و شرق–غرب وجود داشت، بسیاری از چالشهای فعلی برطرف میشد.
فاصله ترانزیت فعلی با هدف برنامه هفتم
کیانیعلیآباد اظهار کرد: بر اساس برنامه هفتم توسعه، چشمانداز ترانزیت کشور باید به ۴۰ تا ۴۵ میلیون تن در سال برسد، در حالی که در حال حاضر بیشترین حجم ترانزیت کشور در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۶.۷ میلیون تن بوده است که تحقق این اهداف در مرحله نخست تنها در سایه همافزایی و اجرای مدیریت واحد مرزی (CBM)، پنجره واحد تجارت فرامرزی (SW)، اجرای سامانههای مشترک موضوع مواد ۵ و ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و در مرحله دوم توسعه و تکمیل زیرساختهای فیزیکی و سیستمی و تسهیل، تسریع، سادهسازی و روانسازی تشریفات ترخیص بین سازمانهای همجوار مستقر در مرزها امکانپذیر است.
ظرفیتهای بلااستفاده در سرخس
وی با اشاره به ظرفیتهای بلااستفاده مرز سرخس اظهار کرد: در حال حاضر بیش از ۳۰ تا ۴۰ درصد از امکانات و زیرساختهای موجود در این مرز بلااستفاده مانده است که باید از آن حداکثر بهرهبرداری شود. مرز سرخس دارای منطقه آزادی با وسعت ۵ هزار و ۳۰۰ هکتار شامل محوطههای ترانشیپ و گمرکی است که تنها ۴۰ درصد آن مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین وجود بیش از ۷۰ کیلومتر خط ریلی نرمال و عریض در این مرز ظرفیت و فرصت فوقالعادهای به شمار میرود که بهرهبرداری مطلوبی از آن نشده است.
تأکید بر اجرای عملیاتی مدیریت واحد مرزی
مدیرکل گمرک شهید شوشتری سرخس با اشاره به بند «ب» ماده ۶۱ قانون برنامه هفتم توسعه خاطرنشان کرد: بر اساس این بند مجوز فعالیت شبانهروزی معابر مرزی مهم صادر شده و طرحهایی همچون ستاد ترانزیت، مدیریت واحد مرزی و پنجره واحد باید بهصورت عملیاتی واقعی اجرا شود.
لزوم ارتقای زیرساخت و همکاری دولت و بخش خصوصی
وی تأکید کرد: در حال حاضر وجود تنها یک مسیر تردد خروج برای ناوگان در این مرز پاسخگو نیست و لازم است ظرفیتهای زیرساختی، لجستیکی و حملونقل ارتقا یابد و این مهم تنها با همکاری دولت و بخش خصوصی محقق میشود.
کیانیعلیآباد با تأکید دوباره بر ضرورت تبعیت همه دستگاههای مستقر در مرز از قوانین و مقررات داخلی و بینالمللی، از جمله مدیریت و پنجره واحد مرزی گفت: دستگاههایی نظیر بهداشت، جهاد کشاورزی، حملونقل، بانکها، انجمنهای حملونقل بینالمللی، کارگزاران گمرکی، سازمان ملی استاندارد، سازمان انرژی اتمی، قرنطینه دامی و سایر نهادهای مرتبط باید تابع این سازوکار باشند. قوانین و مقرراتی از جمله ماده ۸ آییننامه اجرایی قانون امور گمرکی، ماده ۱۶ آییننامه اجرایی قانون حملونقل، کنوانسیون کیوتو، کنوانسیون کنترل کالا در مرز، مواد ۵۷ و ۵۸ قانون برنامه هفتم توسعه، ماده ۱۲ قانون امور گمرکی و مواد ۵ و ۶ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز و آییننامههای مربوطه باید از ضمانت و تکلیف اجرای لازم برخوردار شوند.
نقش مطالبهگری بخش خصوصی در کارآمدسازی مرز
مدیرکل گمرک شهید شوشتری سرخس در پایان با اشاره به نقش بخش خصوصی اظهار کرد: نوعی عدم توجه و سهلانگاری از سوی بخش خصوصی نیز مشاهده میشود به طوری که انجمنها و تشکلهای مرتبط باید در مرز مستقر باشند، مطالبهگری کنند و بر فرآیندها نظارت و همکاری داشته باشند.
وی یادآور شد: گمرک آمادگی کامل برای استقرار بخش خصوصی در مرز سرخس را دارد، چرا که بخش خصوصی را بازوان اصلی حملونقل، گمرک و تجارت می داند.